1
GK_SEARCH

Μιχάλης Τρεμόπουλος


ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ:

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ (11)

Ερωτηματικά για τη ΜΠΕ του έργου των στάσεων

image200x200.JPGΟι οικολόγοι της Θεσσαλονίκης υποστηρίζουν τη θαλάσσια αστική συγκοινωνία από τη δεκαετία του ‘80, δεν θέλουν όμως να υποβαθμιστεί το θαλάσσιο μέτωπο της πόλης και το οικοσύστημα του Θερμαϊκού, δήλωσε ο Περιφερειακός Σύμβουλος Μιχάλης Τρεμόπουλος.

Αφορμή αποτελεί η διαβούλευση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) του έργου "Θαλάσσια Αστική Συγκοινωνία Θεσσαλονίκης" [1] και η συζήτηση του θέματος την Πέμπτη 21 Απριλίου στη Μητροπολιτική Επιτροπή της Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας.

Το έργο αφορά στη μεταφορά επιβατών με σκάφη από το Λιμάνι Θεσσαλονίκης μέχρι τους Νέους Επιβάτες σε συνολικά 6 στάσεις και έχει προϋπολογισμό 16,5 εκ ευρώ. Μελετώντας τη ΜΠΕ η "Οικολογία Αλληλεγγύη" διαπίστωσε τα εξής:

Να επανιδρυθεί ο ΟΡΘΕ.

Πρόταση του Μ. Τρεμόπουλου προς την Περιφέρεια Κ. Μακεδονίας και τον νέο Αν. Υπουργό Περιβάλλοντος

 

Ο «ξαφνικός θάνατος» του Οργανισμού Ρυθμιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Θεσσαλονίκης (γνωστού και με τα αρχικά Ο.Ρ.ΘΕ.), δεν έγινε ευρύτερα γνωστός, μέσα και στα ραγδαία γεγονότα που ακολούθησαν. Η πρώτη πράξη παίχτηκε με την κατάργησή του (μετά από πρωτοβουλία του υπουργού Διοικητικής Μεταρρύθμισης Κυρ. Μητσοτάκη) και τη μεταφορά των λειτουργιών του στο αθηναϊκό υπερκέντρο, τον Μάρτιο του 2014. Σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4250/2014, η αρμοδιότητα επί του νέου Ρυθμιστικού Σχεδίου Θεσσαλονίκης μεταφέρθηκε στο Τμήμα Μητροπολιτικού Σχεδιασμού Θεσσαλονίκης, που συστήθηκε και υπάγεται στη Διεύθυνση Χωροταξίας της Γ.Γ. Χωροταξίας και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΚΑ.

Στις 5 Ιουνίου λέγαμε για το Ρυθμιστικό ότι «Δεν πρέπει να χαθεί άλλη μια ευκαιρία»[1] και αναρωτιόμασταν -μεταξύ άλλων- και για τη σχέση της νέας υπηρεσίας με τις άλλες αρχές σχεδιασμού και ιδιαίτερα με το Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης (ΠΠΧΣΑΑ) της Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας, του οποίου είχε ήδη προκηρυχτεί η αναθεώρησή του. Ρωτούσαμε, πιο συγκεκριμένα, για το Ρυθμιστικό Σχέδιο Θεσσαλονίκης (ΡΣΘ) και το ΠΠΧΣΑΑ: «Πως θα επιτευχθεί η συσχέτισή τους με δεδομένα τα διαφορετικά όρια; Ποιο θα είναι πιο ισχυρό; Το ΡΣΘ που θα γίνει νόμος ή το ΠΠΧΣΑΑ που θα είναι ΚΥΑ;».

Σύντομα θα λυνόταν η απορία! Μέσα στο κατακαλόκαιρο, η κυβέρνηση κατάργησε και το ΡΣΘ! Στις 29-7-2014 ο Σταύρος Καλαφάτης[2] ζήτησε την απόσυρση από το νομοσχέδιο που επρόκειτο να ψηφιστεί, το αίτημα του οποίου έγινε δεκτό. Η κυριότερη ένσταση αφορούσε στο γεγονός ότι το ΡΣΘ είχε γίνει με το θεσμικό πλαίσιο του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού που πλέον δεν ισχύει, καθώς μετά την ψήφιση της μεταρρύθμισής του, το νέο θεσμικό πλαίσιο δεν κάλυπτε το Ρυθμιστικό. Ωστόσο, στις ενστάσεις περιλαμβάνονταν και ο

Προδημοσίευση από το υπό έκδοση βιβλίο του Μ. Τρεμόπουλου «Η ‘σκοτεινή’ Θεσσαλονίκη -Εθνικισμός και αντισημιτισμός, ρητορεία και πρακτικές ενός αιώνα».

 

162949-1944-10-30-ceb8ceb5cf83cf83ceb1cebbcebfcebdceafcebaceb7-cebbceb9cebcceaccebdceb9-cf80ceb1cf81ceadcebbceb1cf83ceb7-cebcceb1ceb8ceb7cf84.jpgΗ 30ή Οκτωβρίου 1944 είναι η μέρα που έφυγε και ο τελευταίος Γερμανός στρατιώτης από την πόλη. Ποτάμια λαού πανηγύριζαν και αρματωμένοι ελασίτες παρέλαυναν ως απελευθερωτές στους δρόμους της Θεσσαλονίκης. Μια νέα ελπιδοφόρα προοπτική ξανοίγονταν για την πόλη και τους ανθρώπους της. Κι όμως. Η επέτειος αυτή, ενταγμένη στους εμφύλιους ανταγωνισμούς και το ρεβανσιστικό πνεύμα των νικητών, εξακολουθεί να αποσιωπάται ή να αναφέρεται υποτονικά, σαν να μην έγινε ποτέ απελευθέρωση, σαν να θυμίζει «οικεία κακά» και πρέπει να σβηστεί από το βιβλίο της ιστορίας της πόλης.

Στην Ελλάδα, βεβαίως, συνηθίζουμε να «γιορτάζουμε» ως εθνική εορτή την έναρξη των πολέμων και όχι τη λήξη τους, όπως γίνεται στην υπόλοιπη Ευρώπη. Και το έχουμε δυστυχώς συνηθίσει, λες και ένας πόλεμος δεν ταυτίζεται με το αίμα, τον πόνο, τη δυστυχία, την εξαθλίωση, αλλά με μια εντυπωσιακή είδηση -ευκαιρία για να εμβαπτιστούμε και πάλι στα συναισθήματα εθνικής αυτοϊκανοποίησης. Γι’ αυτό και σχεδόν όλοι θυμούνται πότε άρχισε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος αλλά ελάχιστοι πότε τελείωσε η γερμανική κατοχή, πότε απελευθε­ρώθηκε η Θεσσαλονίκη.

 

Συμφωνία Βρετανών και Γερμανών

Από μήνες οι Γερμανοί υποχωρούσαν σ' όλα τα μέτωπα: στη Δύση από τη Νορμανδία μέχρι την Ιταλία, στην Ανατολή από την Πολωνία μέχρι τη Βουλγαρία. Η προέλαση του σοβιετικού Κόκκινου Στρατού στην Ευρώπη και στα Βαλκάνια και οι παρτιζά­νοι του Τίτο πίεζαν το γερμανικό στρατό σε γρή­γορη αποχώρηση, πριν αποκοπούν στην Ελλάδα.

Από την άλλη, αυτό που ενδιέφερε τους Άγγλους ήταν τώρα πια ο μεταπολεμικός πολιτικός χάρτης και η εξουδετέρωση της ένοπλης αριστεράς.

Σύμφωνα με τον Άλμπερτ Σπέερ, υπουργό πολεμικής βιομηχανίας του Χίτλερ, υπήρξε στη Λισσαβόνα μια μυστική συμφωνία μεταξύ Γερμανών και Άγγλων, μία «gentlemensagreement» σε υψηλό επίπεδο, όπως του ανέφερε ο αρχηγός του γερμανικού επιτελείου, στρατηγός Γιόντλ: «Η συμφωνία αυτή, πρωτοφανής μέχρι τότε, και όπως γνωρίζω μοναδική σ’ όλο το Β’ παγκόσμιο πόλεμο, αφορούσε, όπως μου είπε ο Γιόντλ τουλάχιστον, την εκκένωση απ’ τα γερμανικά στρατεύματα της Ελλάδος, χωρίς Βρετανική ενόχληση. (…) Και πράγματι οι Άγγλοι την ετήρησαν. (…) Ο Φον Όβεν που ήταν διευθυντής τύπου του υπουργείου προπαγάνδας, αναφέρει σε βιβλίο του που έγραψε μετά τον πόλεμο, ότι ο Γκαίμπελς είχε μετάσχει ο ίδιος στις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη της συμφωνίας αυτής. (…) Το τίμημα της συμφωνίας, κατά τη δική μου γνώμη, ήταν να παραχωρηθεί η Θεσσαλονίκη από τους Γερμανούς στους Άγγλους, να μπορέσουν να την καταλάβουν αμαχητί και μ’ αυτό τον τρόπο η Ελλάδα να περιέλθει στο δυτικό στρατόπεδο. Και βέβαια ο Χίτλερ θα διατηρούσε ανέπαφες τις δυνάμεις του που κατείχαν τον Ελληνικό χώρο».[1]

Οι Άγγλοι προετοιμάζουν το σχέδιο «Manna» (9.9.44) για την ισχυροποίηση της νέας κυβέρνησης απέναντι στο ΕΑΜ με την εγκατάσταση βρετανικών στρατευμάτων και έλεγχο τουλάχιστον Αθήνας και Θεσσαλονίκης. Και έρχονται σε συνεννόηση με το γερμανικό επιτελείο στην Ελλάδα, ώστε να υπάρξει αρμονική «αλλαγή φρουράς».[2] Αντάλλαγμα, η ομαλή αποχώρηση των Γερμανών, στην ίδια κατεύθυνση με τη συμφωνία της Λισσαβόνας.

Τον Οκτώβρη του 1944 ο Τσόρτσιλ και ο Στάλιν συμφωνούν ποιες θα είναι οι σφαίρες επιρροής μετά τον πόλεμο στη νοτιοανατολική Ευρώπη: Η Ελλάδα θα ανήκει στους Βρετανούς και στους Αμερικανούς και η υπόλοιπη περιοχή θα αφεθεί στη Σοβιετική Ένωση. Οι Έλληνες κομμουνιστές όμως θα αρνηθούν να πιστέψουν πως είχε γίνει μοιρασιά και θα ηττηθούν μόνο μετά από μακρόχρονο εμφύλιο πόλεμο και μετά από μαζική βρετανική και αμερικανική στρατιωτική και οι­κονομική υποστήριξη προς τις αντικομουνιστικές δυνάμεις.[3]

Οι τελευταίοι Γερμανοί αποχωρούν από την Αθήνα στις 12 Οκτωβρίου 1944, αφού αποτίσουν φόρο τιμής στον Άγνωστο στρατιώτη, και στις 17.10 φτάνει η εξόριστηκυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου. Το σχέδιο «Manna» εφαρμόζεται στην Αθήνα. Τμήματα του ΕΛΑΣ μπαί­νουν στην πόλη καθώς και τμήματα του βρετανικού στρατού και όλοι γίνονται δεκτοί με εν­θουσιασμό από τους Αθηναίους. Τα Τάγματα Ασφα­λείας αφοπλίζονται, αλλά περιορίζονται σε ορισμένους χώρους έτοιμα να χρησιμοποιηθούν εναντίον του ΕΛΑΣ, όπως και θα γίνει στα Δεκεμβριανά.[4]

 

Θεσσαλονίκη, το βασίλειο του ταγματασφαλίτη

Στη Θεσσαλονίκη οι εξελίξεις θα είναι διαφορετικές. Οι Γερμανοί, που συνεργάστηκαν εξαρχής στενά με σωρεία καιροσκόπων, εθνικοσοσιαλιστών, δολοφονικών ομάδων και τη γερμανόφιλη άρχουσα τάξη της πόλης σε μια αντικομμουνιστική και αντιεβραϊκή βάση, ευνοούσαν σαφώς μια σύγκρουση «εθνικιστών» και «κομμουνιστών».

Είναι χαρακτηριστικό το έγγραφο του γερμανικού Α2 για τη Θεσσαλονίκη: «Το κομμουνιστικό στοιχείο είναι εδώ, όπως και στην Αθήνα, τόσο ισχυρό, που με βεβαιότητα πρέπει να αναμένεται πρώτα η κατάληψη της πό­λης υπό τον EΛΑΣ. Παίρνοντας υπόψη ότι δεν μπο­ρούμε να εμποδίσουμε μια ανάλογη εξέλιξη, που είναι μάλιστα ολότελα επιθυμητή, συνιστάται, για να διατηρηθεί το δικό μας γόητρο, να χρησιμοποιείται γι' αυτά τα ζητήματα εκτεταμένα ο γενικός επιθεωρητής Χρυσοχόου, ο οποίος με πρω­τοβουλία του πρέπει να θέτει σε δράση Τάγματα Ασφαλείας, Αστυνομία και Χωροφυλακή, όπως το έπραξε ο Ράλλης στην Αθήνα. Μ' αυτό τον τρόπο θα καλύπταμε επαρκώς και τη δική μας υποχρέ­ωση και η επιθυμητή κατάσταση του πολιτικού χά­ους θα επικρατούσε, αν προχωρήσουν τα πράγματα σε ένοπλες συγκρούσεις».[5]

Ο συνταγματάρχης Αθανάσιος Χρυσοχόου, επιτελάρχης του στρατηγού Τσολάκογλου και πρώτου δωσίλογου πρωθυπουργού, ήταν τυπικά ο γενικός επιθεωρητής των νομαρχιών Μακεδονίας αλλά ουσιαστικός φρούραρχος και θεωρούνταν, μάλιστα, ο πραγματικός αρχηγός της ένοπλης οργάνωσης ΥΒΕ/ΠΑΟ.

Μέχρι το 1944 η Θεσσαλονίκη είχε καταστεί το ένοπλο βασίλειο των Ταγμάτων Ασφαλείας και πολλών ένοπλων ομάδων συνεργατών των κατακτητών στη Μακεδονία, της ΠΑΟ, του Κυ­ριάκου Παπαδόπουλου (Κισάμπατζακ), του Γ. Πούλου, του Δάγκουλα, του Βήχου κ.ά.

Το καλοκαίρι του 1944 οι Γερμανοί διεξήγαγαν στα βουνά τις τελευταίες μεγάλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις ενάντια στον ΕΛΑΣ, με στόχο την απελευθέρωση των βασικών συγκοινωνιακών δικτύων. Πλήγματα, όμως, άρχισαν να δέχονται και οι μέχρι τότε ισχυροί Γερμανοί αλλά και οι γερμανοεξοπλισμένες ελληνικές ομάδες που συμμετείχαν στο πλευρό των κατακτητών στην αντικομμουνιστική τους εκστρατεία. Οι επιθέσεις του ΕΛΑΣ εναντίον των γερμανικών τμημάτων και των συνεργατών τους καταγράφονταν πλέον σε καθημερινή βάση, ακόμη και μέσα στις πόλεις. Το ίδιο διάστημα, στα γραφεία των γερμανικών επιτελείων φτάνουν οι πρώτες διαταγές για τη σταδιακή εκκένωση του ελληνικού χώρου από τις υπηρεσίες και τις μονάδες που δεν θεωρούνταν πρώτης γραμμής.[6]

Ήδη, από το καλοκαίρι του 1944, με τη γερμανική ανοχή, τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν καταστεί ανεξέλεγκτα. Η ΟΠΛΑ και η Εθνική Πολιτοφυλακή δίνουν τις δικές τους αιματηρές απαντήσεις. Η πόλη μεταβάλλεται σε πεδίο σύγκρουσης, με στόχο όλων τον έλεγχό της. Και οι εκκλήσεις του Δημάρχου, του Μητροπολίτη και των επαγγελματικών οργανώσεων της πόλης προς τις γερμανικές αρχές για την αποκατάσταση της τάξης, απλώς αντανακλούν τον αδύναμο ρόλο αστυνομίας και χωροφυλακής.[7]

Οι πολιτικές ζυμώσεις για το μέλλον της πόλης και των Ταγμάτων Ασφαλείας εντείνονται. Σε αυτές συμμετέχει η πλειοψηφία του αστικού και πολιτικού κόσμου της Θεσσαλονίκης, η ηγεσία του ΕΔΕΣ και ο ΕΛΑΣ.

Την 1η Σεπτεμβρίου οι εκπρόσωποι της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας (ΟΜΜ) του ΕΛΑΣ και της γερμανικής στρατιωτικής διοίκησης Θεσσαλονίκης-Αιγαίου υπογράφουν στο Λειβάδι Χαλκιδικής στρατιωτικό σύμφωνο. Με το σύμφωνο αυτό ο ΕΛΑΣ φέρεται να αναλαμβάνει τη δέσμευση να μην εμποδίσει την υποχώρηση του γερμανικού στρατού και η γερμανική πλευρά να δεσμεύεται στο να διατάξει την αποχώρηση των Ταγμάτων Ασφαλείας από τη Θεσσαλονίκη, την οποία στη συνέχεια θα παραδώσει στον Εφεδρικό ΕΛΑΣ και στο ΕΑΜ.[8]

Από την άλλη πλευρά, οι Άγγλοι εφαρμόζουν ήδη το σχέδιο «Manna» για την εγκατάσταση βρετανικών στρατευμάτων και τον έλεγχο Αθήνας και Θεσσαλονίκης. Πιέζουν τον EΛAΣ και πετυχαίνουν στις 26 Σεπτεμβρίου τη Συμφωνία της Καζέρτας (Ουίλσον, Γ. Παπανδρέου, Μακ Μίλαν, Σαράφης, Ζέρβας), που θέτει το Γενικό Στρατηγείο του EΛAΣ υπό τις διαταγές του στρατηγού Σκόμπι. Επιπλέον, με τη Συμφωνία, τα Τάγματα Ασφαλείας χαρακτηρίζονται όργανα του εχθρού και εχθρικοί σχηματισμοί και ζητείται η άμεση παράδοσή τους. Ο ΕΛΑΣ και η Συμμαχική Στρατιωτική Αποστολή εγγυώνται για την ασφάλειά τους.[9]

Σύντομα στη Μακεδονία, μια διαταγή των Σκό­μπι - Σαράφη απαγορεύει στον ΕΛΑΣ να περάσει τον Αξιό ποταμό προς τη Θεσσαλονίκη και καθορίζει ως έδρα των ΟΜΜ τη Βέροια. Επιπλέον, βάζει υπό τις διαταγές του ΕΛΑΣ Μακεδονίας όσους συνεργάστηκαν και εξοπλίστηκαν από τους Γερμανούς και ορίζει τον συνταγματάρχη Γεώργιο Παπαγεωργίου ως στρατιωτικό διοικητή Θεσσαλονίκης.[10] Όμως η τοπική ηγεσία δε θα τηρήσει τη διαταγή.

Ήδη από τις 14 Σεπτεμβρίου έχει συνταχθεί πρακτικό μεταξύ του ΕΑΜ και των πολιτικών κομμάτων της Θεσσαλονίκης, που συμφωνούν σε κοινή δράση και κυρίως στην τήρηση κοινής στάσης απέναντι στα Τάγματα Ασφαλείας και στις άλλες «δολοφονικές οργανώσεις»: «Οι εξουσιοδοτημένοι αντιπρόσωποι του ΕΑΜ και των Πολιτικών κομμάτων τα οποία συμμετέχουν στην σχηματισθείσα Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας στιγματίζουν όλες τις Εθνικοπροδοτικές και δολοφονικές Οργανώσεις και ορδές (Τάγματα Ασφαλείας, Ειδικής, Πουλικούς, ΕΕΣ, ΠΟΕΤ, ΕΕΕ) που με οποιοδήποτε τρόπο βοήθησαν στο Εθνοκτόνο έργο των μισητών κατακτητών Γερμανοβουλγάρων σαν εγκληματίες του Έθνους δολοφόνους του λαού. Στην άμεση υπακοή τους στην πρόσταξη του Διαγγέλματος να φύγουν από τους Γερμανούς και να περάσουν στο μέρος του Λαού παρέχεται η συγγνώμη του Έθνους».[11]

Ταυτόχρονα και ο Μητροπολίτης Κοζάνης Ιωακείμ απευθύνει έκκληση σε ελληνική και τουρκική γλώσσα (για τους τουρκόφωνους Πόντιους) προς τους εξοπλισμένους απ’ τους καταχτητές και τους δοσίλογους της περιοχής Κοζάνης και τους καλεί την τελευταία στιγμή να συνέλθουν και να καταθέσουν τα όπλα στον ΕΛΑΣ, δίνοντας την προσωπική του υπόσχεση ότι δεν θα πάθουν τίποτα.[12]

Μπροστά στο ορατό τέλος, αρκετοί αιματοβαμμένοι ταγματασφαλίτες και γερμανόφιλοι οπαδοί του Εθνικοσοσιαλισμού αποφασίζουν να συγκρουστούν μετωπικά με τον «εσωτερικό εχθρό» και κάποιοι άλλοι αποφασίζουν να ακολουθήσουν τους Γερμανούς στο δρόμο της φυγής.

Στις 12 Σεπτεμβρίου ξεκινά από την Αθήνα μια ειδική αμαξοστοιχία αποτελούμενη από δύο βαγόνια με 40 περίπου «εκλεκτούς» γερμανόφιλους, με προορισμό τη Βιέννη. Ανάμεσά τους η ηγεσία των ΕΕΕ, ο Σαλονικιός δικηγόρος Κ. Γούλας και ο αδελφός του, ο υπεύθυνος προπαγάνδας Κ. Σκανδάλης, ο Ιωάννης Κοσμίδης με τη γυναίκα και τα τρία παιδιά του, ο δικηγόρος των ΕΕΕ Βλαχογιάννης κ.α.

Στη Θεσσαλονίκη, στο ίδιο τραίνο της «μεγάλης φυγής» επιβιβάζονται πολύ περισσότεροι γερμανόφιλοι, καθώς και οι οικογένειες όσων παρέτειναν την παραμονή τους στην Ελλάδα για να αποχωρήσουν με τον τακτικό γερμανικό στρατό και δεν προνόησαν να τις απομακρύνουν νωρίτερα. Έτσι, με το ίδιο τραίνο συνταξιδεύουν ο Παζιώνης, ο Σπυρίδης, ο Παπαναούμ, ο Αγάθος, η οικογένεια του Πούλου, οι οικογένειες των διευθυντών της Νέας Ευρώπης και της Απογευματινής, οικογένειες σημαντικών πρακτόρων, καθώς και πολλοί άλλοι.[13] Ξεκινούν για τη Βιέννη, με τελικό προορισμό τη Νυρεμβέργη.[14]

Άλλοι συνεργάτες των Γερμανών προσπαθούν να επιβιώσουν στο νέο τοπίο που διαμορφώνεται στην Ελλάδα. Όμως άνθρωποι σαν τον Κισά Μπατζάκ, την ηγεσία του ΕΕΣ (Ελληνικός Εθνικός Στρατός), έχουν αποκηρυχθεί από την εξόριστη Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας και το Γενικό Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής. Παρόλα αυτά, εντείνει τις προσπάθειες του για την προσχώρηση του ΕΕΣ στον ΕΔΕΣ του Ζέρβα[15] με την υποστήριξη του Χρυσοχόου, που επιδίωκε να δημιουργήσει ένα ισχυρό μέτωπο, ικανό να αντιταχτεί στρατιωτικά την κατάλληλη στιγμή στα σχέδια του «αναρχοκομμουνισμού».[16] Τα σχέδια αυτά ήρθε να ενισχύσει απόφαση του δοσιλογικού Υπουργείου Στρατιωτικών, που προέβλεπε τη διάθεση αξιωματικών για τη στελέχωση των Ταγμάτων Ασφαλείας. Παράλληλα, οι Γερμανοί αποφυλακίζουν τους αξιωματικούς του ΕΔΕΣ που κρατούνταν στο στρατόπεδο «Παύλος Μελάς», με την προϋπόθεση ότι θα στελέχωναν τον ΕΕΣ και δεν θα στρέφονταν κατά του στρατού Κατοχής και με γερμανικά αυτοκίνητα στέλνονται στα τμήματα του Μιχάλαγα.[17]Έτσι, ο ΕΕΣ του Κισά Μπατζάκ γίνεται ρυθμιστικός παράγοντας των εξελίξεων.

Στις αρχές Οκτωβρίου, όμως, οι Γερμανοί διατάσσουν τον αιμοσταγή Δάγκουλα και κατόπιν τα τμήματα του ΕΕΣ να απομακρυνθούν από την πόλη. Όμως στις 18 Οκτωβρίου ο Κισά Μπατζάκ, όπως είχε κάνει πιο πριν ο Δάγκουλας, επισκέπτεται τον Χρυσοχόου -Γεν. Διοικητή πια από τις 7.10.1944- ο οποίος τον συμβουλεύει να μην απομακρυνθεί πολύ από την πόλη γιατί δεν αποκλειόταν να ζητηθεί η συνδρομή του για να αποτραπεί η κατάληψή της από τον ΕΛΑΣ. Έτσι, ο Κισά Μπατζάκ στις 20 Οκτωβρίου μεταφέρει το στρατηγείο και τους άντρες του ΕΕΣ στον Άγιο Αθανάσιο, 20 χλμ. έξω από τη Θεσσαλονίκη.[18] Εκεί, η ηγεσία του ΕΕΣ διατάζει τους άντρες να προσθέσουν στο σήμα στα πηλίκιά τους ένα «Δ» και μεταμορφώνονται σε ΕΔΕΣ του Ζέρβα, παρά τη δήλωση του ΕΔΕΣ Θεσσαλονίκης ότι πρόκειται για «πρωτοβουλία δική τους και μόνον».[19] Στην ίδια μεταμόρφωση προχωρούν και ο Δάγκουλας και οι άντρες του, όπως και όλοι οι ένοπλοι που συγκεντρώνονταν στον Άγιο Αθανάσιο χωρίς φανερή συμφωνία με τους εκπροσώπους του ΕΔΕΣ στη Μακεδονία.

 

Ο ΕΛΑΣ προωθείται

Τμήματα του ΕΛΑΣ προσανατολίζονταν ήδη από το καλοκαίρι -με αρκετές επιχειρήσεις ακόμη και μέσα στην πόλη- σε κατάληψη της Θεσσαλονίκης και είχαν αρχίσει να συγκεντρώνονται ισχυρές δυνάμεις στη Μακεδονία για την τελική αναμέτρηση. Παρά τη συμφωνία της Καζέρτας και παρά την εντολή του διοικητή του ΕΛΑΣ Στέφανου Σαράφη να περιμένουν την απόβαση των Βρετανών, οι ηγέτες της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας δεν υπακούν. 

Η απόφαση να προχωρήσουν είχε παρθεί μυστικά από τους Μάρκο Βαφειάδη και Λεωνίδα Στρίγγο και μετά από τους καπετάνιους Ευριπίδη Μπακιρτζή, Πρωτόπαπα (Κικίτσα) και Λασσάνη.[20]

«Ξεσχίσθηκε ο “Δούρειος…” της Καζέρτας», θα πει ο Μάρκος Βαφειάδης. Έχει ενδιαφέρον η περιγραφή του ίδιουγια τα γεγονότα:

«Πήγαμε στον Μπακιρτζή μαζί με τον Κικίτσα. Συμφώνησε ότι έπρεπε να καταλάβουμε τη Θεσσαλονίκη αλλά οι διαταγές; Τότες του προτείναμε: Ο στρατηγός με όλο το επιτελείο θα πάγει στη Βέροια, σύμφωνα με τη διαταγή του Γ.Σ. Ο καπετάνιος, χωρίς να… ξέρει τίποτε ο Στρατηγός θα πάρει δύο τάγματα και με απόβαση στη Χαλκιδική και μαζί με τα τμήματα της ΧΙ Μεραρχίας, της Χ Μεραρχίας και την Ταξιαρχία Ιππικού, που την ίδια νύχτα θα κινηθούν προς Θεσσαλονίκη θα καταλάβει την πόλη. Τα παραπέρα, βλέποντας και κάνοντας! Ο Μπακιρτζής ενθουσιασμένος με το σχέδιο είπε: “Παιδιά, δεν είμαι εδώ. Κάντε όπως νομίζετε. Έτσι νύχτα, στις 26 προς 27 του Οχτώβρη, από το Ελευθεροχώρι με πλοιάρια του ΕΛΑΝ έγινε η απόβασή μας στη Χαλκιδική. Την ίδια νύχτα, σύμφωνα με διαταγή μας, τμήματα της Χ Μεραρχίας και η Ταξιαρχία Ιππικού που υπάγονταν τακτικά στην ΟΜΜ, άλλα απ’ τη Μεθώνη με τον ΕΛΑΝ και άλλα με σχεδίες από Αλιάκμονα και Αξιό κατευθύνθηκαν προς τον ίδιο στόχο. Κατά τις βραδινές ώρες τις 17ης Οχτώβρη στο Ασβεστοχώρι συναντηθήκαμε με τον Λασσάνη και τον Βασβανά και το βράδυ της ίδιας μέρας με τον Βασβανά και τους άλλους συναγωνιστές που ‘ταν μαζί μου κατεβήκαμε στη Σαλονίκη, στην Άνω-Πόλη, και εγκατασταθήκαμε στη βίλα του Μοσκώφ σαν προσωρινή διοίκηση-κλιμάκιο της ΟΜΜ. Η τέτοια πυκνή και δυναμική παρουσία του ΕΛΑΣ στην πεταλική περίμετρο της Θεσσαλονίκης με τις σφοδρές συγκρούσεις, ήταν πλήρης αιφνιδιασμός για τους Γερμανούς και τους πράκτορές τους και ανάγκασε τους καταχτητές να συντομεύσουν την παραμονή τους στη Θεσσαλονίκη πάνω από 10 μέρες και στις 30 του Οχτώβρη του 1944, μετά το μεσημέρι, τμήματά μας κατέλαβαν όλη την πόλη και άλλα μας τμήματα, σε συνεχή επαφή με τον εχθρό, τον καταδίωξαν μέχρι τα γιουγκοσλαβικά σύνορα, προκαλώντας του σοβαρές απώλειες».[21]

 

Οι Γερμανοί φεύγουν, οι αντάρτες έρχονται

Σιγά σιγά, λοιπόν, οι αντάρτες του ΕΛΑΣ προωθούνται, καταλαμβάνοντας τα υψώματα του Xoρτιάτη και του Ασβεστοχωρίου.

Στις 16 Οκτωβρίου τμήματα του ΕΛΑΣ συγκρούονται με ταγματασφαλίτες στη Νεάπολη, τη Βάρ­να, τις Συκιές και την Άνω Πόλη, επεκτείνοντας τον έλεγχό τους στην περιοχή μέχρι την οδό Κασσάνδρου. Το ίδιο βράδυ γίνονται εκεί παρελάσεις ενό­πλων και πανηγυρισμοί καθώς και στην Τούμπα, την Καλαμαριά και τη Χαριλάου, από όπου είχαν αποχωρήσει ήδη οι Γερμανοί.[22]

Η «Έφοδος», όργανο της ΕΠΟΝ, είναι πιο αναλυτική: «Στις 16/10 το πρωί δύναμη από 150 ταγματαλήτες επετέθηκε απ’ όλες τις πλευρές στις συνοικίες Βάρνα, Συκιές, Καλλιθέα, Νεάπολη… Η αντεπίθεση κράτησε 2 ώρες… Αποτέλεσμα της οποίας ήταν να απωθηθούν οι αλήτες αφήνοντας επί του πεδίου της μάχης 8 νεκρούς. Στις 11 επετέθηκε ένα νέο κύμα από 108 ταγματαλήτες, οι 62 με κέντρο τη Νεάπολη». Στις βραδινές διαδηλώσεις αναφέρει 1000 νέους στην Ξηροκρήνη, όπως και στην Αγία Τριάδα, 6000 στην Καλαμαριά, 3000 στην Τριανδρία, στου Χαριλάου το ίδιο, και 3000 στην Τούμπα.[23]

Στο στόχαστρο της εφημερίδας «Ελευθερία» του ΕΑΜ μπαίνουν και πάλι οι Χρυσοχόου και Παπαγεωργίου: «Από καιρό τώρα ο Χρυσοχόου, σε στενή συνεργασία με τον Παπαγεωργίου, συσκέπτεται για να σφετεριστεί δικτατορικά την εξουσία ακόμη και μετά το διώξιμο του ξένου καταχτητή. Γι’ αυτό δέχτηκε τελικά, παρόλες τις αρχικές ταλαντεύσεις, το διορισμό που του ‘στειλε ο ετοιμοθάνατος Ράλλης κι ανέλαβε Γενικός Διοικητής Μακεδονίας… Γι αυτό ακριβώς έστειλε τα τάγματα ασφαλείας και τους αλήτες του Κυριάκου Παπαδόπουλου (Κισάμπατζακ) στις λαϊκές συνοικίες της Θεσσαλονίκης για να τις μετατρέψει σε σφαγείο… Με τα παλικάρια του ΕΛΑΣ επικεφαλής σε παλλαϊκό ξεσηκωμό οι κάτοικοι της Νεάπολης και των γύρω συνοικιών τσάκισαν τις ορδές των επιδρομέων και ξάπλωσαν πάνω από 100 νεκρούς και τραυματίες. Έτσι η πρώτη μεγάλη δοκιμή του υποψήφιου διχτατορίσκου απέτυχε».[24]

Στις 20 και 22 Οκτωβρίου οργανώνονται πάλι μαχητικές διαδηλώσεις με αίτημα τη διάλυση των ταγμάτων Ασφαλείας.[25]

Οι Γερμανοί και οι συνεργάτες τους περιορίζο­νται από την Εγνατία και κάτω, ελέγχουν όμως μια ζώνη από το αεροδρόμιο του Σέδες και την Καλα­μαριά μέχρι τη δυτική έξοδο της πόλης. Στόχος τους, να ολοκληρωθεί η αποχώρηση των στρατευμάτων τους, που έρχονται καραβιές από τα νησιά.

«Μονάδες συγκροτημένες έβλεπες να κατευ­θύνονται βιαστικά κάθε μέρα για το σταθμό και τις ξεπροβοδούσες με τη σύψυχη ευχή «στον αγύ­ριστο» μα και μονάδες καινούργιες αντάμωνες να ‘ρχουνται για την πόλι.. Πολυβόλα, κανόνια, ξηλώνονταν, φορτώνoνταν κι έφευγαν μα και πολυβόλα, κανόνια στηνόντανε σε θέσι μάχης, στις κε­ντρικές πλατείες και στους δρόμους. Καίγανε, ανα­τινάζανε, καταστρέφανε τα πάντα, η πόλι σειόταν από τις δονήσεις και τους κρότoυς».[26]

Οι Θεσσαλονικείς όμως ξεθαρρεύουν. Στις 24.10 γίνεται μεγάλη διαδήλωση με σημαίες και πλακάτ που φτάνει ως το Διοικητήριο, με συνθήματα: «Κάτω τα τάγματα», «Κάτω η τρομοκρατία» κτλ. Και στις 26 Οκτωβρίου, επέτειο της απελευθέρωσης της πόλης του 1912, βγαίνουν στους δρόμους, συγκεντρώνονται στην πλατεία Αγίας Σοφίας, μιλούν για το νόημα της απελευθέρωσης, παρελαύνουν με τους ανάπηρους της Αλβανίας επικεφαλής και καταθέτουν στεφάνια στα αγάλματα του Βότση και του Καρατάσιου. Την περιφρούρηση αναλαμ­βάνει ο εφεδρικός EΛAΣ της πόλης.[27]

Σύμφωνα με την «Ελευθερία», από νωρίς «πάνω από 150 χιλ. λαού ξεχύθηκαν στους δρόμους ζητωκραυγάζοντας υπέρ του ΕΑΜ και των άλλων εθνικοαπελευθερωτικών οργανώσεων. Το πλήθος αποδοκίμασε τον Χρυσοχόου και τα σχέδιά του ζητώντας την τιμωρία όλων των εθνοπροδοτών».[28]

Στους αντάρτες είχε ήδη φτάσει από την προηγούμενη μέρα διαταγή του Γενικού Στρατηγείου του EΛAΣ, που «απαγόρευε επιχειρήσεις μέσα και γύρω από την πόλη. Η είσοδός μας -θα πει ο επιτελάρχης της Ο.Μ.Μ. Μιχ. Λάσκαρης- έπρεπε να γίνει μετά από συνεννόηση με τον δήμαρχο και τον μητροπολίτη».[29]

 

Μάχες για τον έλεγχο της πόλης

Η στάση του ΕΛΑΣ, παρόλη την επιβλητική παρουσία του γύρω και μέσα στη Θεσσαλονίκη, αποσοβεί κάθε εκτεταμένη εμφύλια αιματοχυσία, με δεδομένο μάλιστα ότι οι Έλληνες δοσί­λογοι, μέσα και έξω από την πόλη, ξεπερνούν τις 15.000.[30]

Παρά την απομάκρυνση, η ηγεσία του ΕΕΣ είχε επαφές με τον Χρυσοχόου, καθώς και με τον Στρατιωτικό Διοικητή Παπαγεωργίου. Άλλωστε, με βρετανική συγκατάθεση οι στρατιωτικοί διοικητές, ως εκπρόσωποι της κυβέρνησης στις απελευθερωθείσες περιοχές της χώρας, είχαν αποστολή να παρεμποδίσουν την επίθεση του ΕΛΑΣ εναντίον των Ταγμάτων Ασφαλείας και να διαπραγματευτούν με όσους εγκατέλειπαν τα Τάγματα και παραδίδονταν.[31]

Ο Χρυσοχόου προσπαθεί, σε επαφή με τον Παπαχριστοδούλου και τον Μπακατσέλο, ώστε να σπεύσουν οι ένοπλοι του Κισά Μπατζάκ να μπουν στην πόλη πριν από τον ΕΛΑΣ.[32] Προσδιορίζουν, μάλιστα, την έναρξη της επιχείρησης για την κατάληψη της Θεσσαλονίκης στις 28 Οκτωβρίου. Ο Κισά Μπατζάκ, που υπέγραφε πια ως μέλος των Εθνικών Ομάδων Ελλήνων Ανταρτών του αρχηγείου ΕΔΕΣ Μακεδονίας, σημείωνε: «Η απόφασις αύ­τη ελήφθη κατόπιν προσκλήσεως των Αρχών και του Εθνικόφρονος πληθυσμού Θεσσαλονίκης. Ο Γενικός Διοικητής Συνταγματάρχης Αθανάσιος Χρυσοχόου δι’ αντιπροσωπείας εμπόρων και Αξ/κων παρουσιασθείσης την 25ην τρέχοντος παρέγγελε κατηγορηματικώς και εγγράφως προς ημάς ότι όλοι Αρχαί και νομιμόφρων Λαός είναι παρά το πλευρόν μας προς επιβολήν της τάξεως του Νόμου».[33]

Ο ΕΛΑΣ, η απειλή του οποίου είχε ενώσει το συρφετό των ενόπλων και των ταγματασφαλιτών από όλη την Μακεδονία, με τις ευλογίες του αστικού κόσμου της Θεσσαλονίκης και της ηγεσίας της κρατικής διοικητικής μηχανής,[34] δε θα τους επιτρέψει να ελέγξουν την πόλη.

Ο ίδιος ο Αθ. Χρυσοχόου θα συλληφθεί στις 28.10 από την Εθνική Πολιτοφυλακή μαζί με άλλους 320 «γκεσταπίτες».[35] «Είναι, το λοιπόν, ένα από τα γεγονότα που πανικόβαλε ολόκληρη την εθνοπροδοσία της Μακεδονίας και τους ταγματασφαλίτες που ετοιμάζονταν να αντισταθούν μέσα στην πόλη μέχρι τη στιγμή που θα ‘φταναν τίποτα Εγγλέζοι, αναγκάστηκαν να αφήσουν την πόλη και ύστερα από τη βοήθεια που δώκαν στους Γερμανούς καλύπτοντάς τους σαν πλαγιοφύλακες, ο μεν Πούλος με έξι χιλιάδες περίπου γερμανοντυμένους του και άλλους τόσους από τη Θεσσαλία και Νότια Ελλάδα (συνολικά δώδεκα χιλιάδες περίπου) ακολούθησαν τους Γερμανούς και πέρα από τα σύνορα».[36]

Την ίδια επιλογή με τον Πούλο, που με τους άντρες του εγκαταλείπουν συντεταγμένα τις θέσεις τους στη Χαλκηδόνα και ακολουθούν το γερμανικό στρατό, κάνουν και άλλοι αιματοβαμμένοι άνθρωποι των Γερμανών, όπως ο Γραμματικόπουλος, ο Κυλινδρέας, ο Βήχος κ.α.

Οι άλλοι «ΕΣΕΣίτες-ΠΑΟτζήδες» συγκεντρώνονται στο Κιλκίς. Όλη η δύναμη της Χωροφυλακής-Ασφάλειας κλπ, μαζί με άλλους δοσίλογους, αποφασίζει να οχυρωθεί στο κτίριο της ΧΑΝΘ αλλά στις 31 Οκτωβρίου θα παραδοθούν.

 

Οι Γερμανοί αφήνουν πίσω τους χάος

Οι Γερμανοί νιώθουν ασφυκτικά την πίεση και βιάζονται ν’ αποχωρήσουν. Πίσω τους αφήνουν συντρίμμια. Ανατινάζουν αποθήκες, πετρέλαια, εγκαταστά­σεις, δρόμους, γέφυρες, βαγόνια, ατμομηχανές, το μεγάλο λιμενοβραχίονα της πόλης και όσα επιταγμένα καΐκια και μικρά πλοία ήταν αραγμένα μέσα στο λιμάνι και κατά μήκος της παραλίας. Ακόμα και τις γραμμές του τρένου τις ανατινάζουν μία μια σε κάθε σημείο σύνδεσής τους.[37]

Οι ελασίτες προσπαθούν να περισώσουν ό,τι μπορούν (Αλλατίνι, Εταιρεία υδάτων, μύλος κ.ά.). Σώζουν το παγιδευμένο κεντρικό υδραγωγείο της πόλης στην περιοχή της Παναγίας Φανερωμένης και την Ηλεκτρική Εταιρία.

Είναι χαρακτηριστική η διάσωση του εργοστασίου ηλεκτροφωτισμού της οδού Αγίου Δημητρίου -ενός από τα τρία ηλεκτρικά εργοστάσια που λειτουργούν στην πόλη- από τον εφεδρικό EΛAΣ του Πανεπιστημίου:

«Μια οκταμελής ομάδα του Λόχου φοιτητών με επικεφαλής τον Βαγγέλη Μηλιόπουλο άρχισε να περιπολεί στη γύρω περιοχή αναμένοντας το γερμανικό συνεργείο ανατινάξεων. Πραγματικά λίγο προτού νυχτώσει ήρθε μια μοτοσικλέτα με δύο Γερμανούς στρατιώτες απ’ τους οποίους ο ένας φορτωμένος δυναμίτη προχωρούσε προς το εργοστάσιο. Επειδή παρά τις κραυγές των φοιτητών “Άους, άους” συνέχισε την πορεία του, οι φοιτητές πυροβόλησαν και τον σκότωσαν».[38]

Όταν σε λίγο εμφανίζεται ένα γερμανικό ταν­κ αναζητώντας το απόσπασμα, οι ελασίτες διαπραγματεύονται, παραδίδουν το νεκρό και τον συλληφθέντα και οι Γερμανοί αποχωρούν.

«Στην Εγνατία, μπροστά στην πλατεία Δικαστηρίων, τους περίμεναν μερικά θωρακισμένα αυ­τοκίνητα και τέσσερα τανκς με τις μπούκες στραμμένες προς την Επάνω Πόλη. Ενώθηκαν μαζί τους και εγκατέλειψαν μια για πάντα τη Θεσσαλονίκη. Αυτοί ήταν οι τελευταίοι».[39]

 

Στραπατσαρισμένα κορμιά...

«Αγγελιαφόρος που γυρίζει με ποδήλατο τους δρόμους, ειδοποιεί τώρα πως θα περάσουν τα τελευταία γερμανικά τμήματα και συμβουλεύει τον κόσμο να φύγει από το δρόμο. Πολλοί φεύγουν την ίδια ώρα. Άλλοι αμφιβάλλουν και μένουν, μα γρήγορα αναγκάζονται κι αυτοί να κλειστούν στα γύρω σπίτια. Δυο τανκς κάνουν ξαφνικά την εμφάνισή τους και παίρνουν θέση στο μεγάλο δρόμο. Ακολουθούν οι μαυροφορεμένοι των ταγμάτων θανάτου. Παρατάσσονται κι αυτοί από τις δυο μεριές του δρόμου. Ανάμεσά τους περνάει τώρα το τελευταίο τμήμα. Φάτσες στραπατσαρισμένες, φορεσιές σχισμένες, κορμιά, ψυχές εξουθενωμένες. Κάρρα, καροτσάκια, βωδάμαξες, που τα τραβάνε παληάλογα. Βώδια κοκκαλιάρικα κι ελεεινά και γαϊδουράκια ακόμα, αυτά είναι τα μεταγωγικά τους. Τους κοιτάμε και ξανάρχεται στις μνήμες μας η θλιβερή εικόνα των δυστυχισμένων Εβραίων, που πριν δυο χρόνια στο ίδιο χάλι, περνούσανε τον ίδιο δρόμο. Διωγμένοι απ' αυτούς που φεύγουν σήμερα βουτηγμένοι στην ίδια αθλιότητα.

“Όλα εδώ πληρώνονται...” είπε κουνώντας επιδειχτικά το κεφάλι της η γιαγιά...».[40]

 

Μεθύσι χαράς

Πρόκειται για την 30ή Οκτωβρίου 1944. Πρόκειται για την «ημέρα της ελληνικής χαράς, της απαλλαγής της ελληνικής πατρίδος από μιαν τυραννίαν παρομοίαν της οποίας δεν εγνώρισε διά μέσου των αιώνων».[41]

Αντάρτες του EΛAΣ έχουν διεισδύσει από πολλές πλευρές της πόλης. Και μέχρι το μεσημέρι την ελέγχουν πλήρως.

Η πρώτη ομάδα ελασιτών που μπαίνει στην πόλη έχει επικεφαλής τον ταγματάρχη Κώστα Συννεφάκη (καπετάν Νικήτα), διοικητή του 50ου συντάγματος. Αντί να τιμηθεί, ο καπετάνιος θα δολοφονηθεί τους επόμενους μήνες, στις 25 Μαρτίου 1945, στην Κατερίνη από Εθνικοφύλακες του 151 Τάγματος και παρακρατικούς.

Ο καπετάνιος της Ο.Μ.Μ., Μάρ­κος Βαφειάδης, στέλνει το εξής ιστορικό τηλεγράφημα:

«Τμήματά μας εισήλθαν Θεσσαλονίκη σήμερον 3ην μετά μεσημβρία, στοπ, λαός Θεσσαλονίκης έξαλλος από ενθουσιασμό διατρέχει οδούς πό­λεως εναγκαλιζόμενος αντάρτες, στοπ, εργοστά­σια ηλεκτρισμού και μύλος Αλατίνι κατόπιν επεμβάσεως Ε.Λ.Α.Σ., διεσώθηκαν, στοπ. Εστία εθνοπροδοτών ΧΑΝ παρέδωσε βαρύ οπλισμό, στοπ. Θα αναγκαστεί εις παράδοσιν, στοπ.Τμήματά μας προσανατολίζονται προς δυτικόν τμήμα πόλεως για χτυπήματα, στοπ. Επαφή με τμήματα 50ού και 30ού Συνταγμάτων που δράνε κοιλάδα Αξιού δεν έχουμε, στοπ. Γνώμη μας Μπακιρτζής με επιτελείο ομάδας και κρυπτογραφικό τμήμα φθάσει εις Θεσσαλονίκην, στοπ. Παρόν τηλεγράφημα παρακαλώ δοθεί ΠΓ του ΚΚΕ, στοπ. Αναμένω, στοπ. Μάρκος. 30.10.44».[42]

Οι Θεσσαλονικείς πανηγυρίζουν πια σ’ όλες τις συνοικίες. «Τα μπαλκόνια των πλoυσιόσπιτων φορτώθηκαν στη στιγμή σημαίες, και όχι μονάχα ελληνικές, μα όλων των μεγάλων Συμμάχων -πού ξέρεις καμιά φορά τι γίνεται. Ακόμα και η σημαία της Κίνας του Τσαγκ Κάι Σεκ έκανε την αινιγματική εμφάνισή της».[43]

Παράλληλα, οι εαμίτες οργανώνουν συγκέντρωση. Η περιγραφή του Γιώργου Ιωάννου είναι γλαφυρότατη:

«Στο μεταξύ τα χωνιά ωθούσαν τον κόσμο προς την πλατεία της Αγια-Σοφιάς. Εκεί κατέληγαν όλα τα αφρισμένα ποτάμια. Από την οδό της Αγίας Σο­φίας κατέβαιναν, σαρώνοντας τις γειτονιές, τα παιδιά -και όχι μόνο τα παιδιά- του Κουλέ Καφέ, του Άγιου Παύλου, της Ακρόπολης, της Κασσάνδρου. Το Τσινάρι, Εσκί-Ντελίκ, Προφήτης Ηλίας, Διοικητήριο κατέβαιναν τη Βενιζέλου... Από το Βαρδάρι πάλι ερχόταν, ξυπόλητη, ρακένδυτη, πειναλέα, σπαρταρώντας από ενθουσιασμό, η Ρα­μόνα, η Eφτάλoφος, ο Παλιός Σταθμός, η Νεά­πολη, η Σταυρούπολη, ενώ, αντίθετα, από ανα­τολικά κατάφταναν μέσα σε σκόνη και αλαλαγμό, με τρομπέτες, παντιέρες, λάβαρα και χωνιά, η Τού­μπα -“Τούμπα - Στάλινγκραντ” έλεγαν μόνοι τους, ­η Αγία Φωτεινή, η Ευαγγελίστρια, η Τριανδρία, ακόμα και η τόσο μακρινή Καλαμαριά. Πλημύρισαν δρόμοι και πλατείες. Πανζουρλισμός. Φι­λιόμασταν, αγκαλιαζόμασταν, χαϊδευόμασταν, δεν ξέραμε τι λέμε από την ταραχή μας. Λέγαμε “Χρι­στός Ανέστη”, λέγαμε “Ελευθερία”, “Ποτέ ξανά”. Σάμπως να ’ταν στο χέρι μας. Αλλά έτσι νομίζεις σε τέτοιες στιγμές».[44]

Συγκινητική είναι και η παρέλαση που ακολουθεί, όπως θα καταγράψει ο Τόλης Καζαντζής:[45]

«Απ’ το Ιπποδρόμιο κατέβαιναν χαρούμενες παρέες με σημαίες, άλλες ελληνικές κι άλλες ρώσικες με σφυροδρέπανα, και σε λιγάκι ο δρό­μος προς τον Πύργο και τα πεζοδρόμια πήξανε στον κόσμιο που ανυπομονούσε. Βγήκανε δυο με το χουνί και φώναξαν πως “O απελευθερωτικός στρατός, ο τιμημένος ΕΛΑΣ βρίσκεται στο Βαρ­δάρι”. Ο κόσμος ζητωκραύγασε και μεις καταφέ­ραμε να σκαρφαλώσουμε στη μαρκίζα του σινεμά “Ηλύσια” κι από κει τα βλέπαμε όλα. Από παντού αντηχούσαν τραγούδια, στα μπαλκόνια απλώσα­νε ο κόσμος τις σημαίες. Τραγουδούσαμε και μεις:

Τα χρυσά σπαθιά των Άγγλων

θα τα κάνουμε σφυριά,

θα τα κάνουμε δρεπάνια

να θερίζει η αγροτιά.

(...) Ώσπου άρχισε η παρέλαση: Μπροστά πηγαίνανε καμιά κατοσταριά καβαλαραίoι, αρματωμένοι σαν αστακοί, με γενειάδες κι αυτόματα και φυσεκλίκια χιαστί στο στήθος. Ύστερα έρχονταν οι πεζοί, κι αυτοί το ίδιο αρματωμένοι, και πιο πίσω καμιά πεντακοσαριά παιδιά που κουβαλούσανε καμένα γερμανικά όπλα, απ’ αυτά που μέρες πριν καίγανε οι Γερμανοί αβέρτα. Αυτούς, δεν ξέρω ποιος τους πρωτοείπε “η καμένη μεραρχία” και σε λιγάκι έτσι τους φώναζε όλος ο κόσμος. Μετά ακολουθούσε μπουλούκι ο κόσμος. Εκεί να δεις σημαίες ελληνικές και ρώσικες, και σηκωμένη τη γροθιά απάνω στα μπαλκόνια, και “θα σας κατε­βάσουμε” φωνάζανε σ' όσους παρακολουθούσαν από κει. Στο μεταξύ, ο κόσμος που περίμενε στα πεζοδρόμια μπουκάρισε στο δρόμο κι αγκάλιαζε τους αντάρτες. Μερικοί είχανε φέρει και γλυκά και τους κερνούσανε, άλλοι μπαίνανε μες στις γραμμές των ανταρτών και τραγουδούσαν όλοι μαζί αγκαλιασμένοι».

 

Το στρατήγημα της παραπλάνησης

Με στόχο τον αιφνιδιασμό των «εξοπλισμένων» και των Άγγλων, όπως ο Βαφειάδης θα αποκαλύψει, η παρέλαση των Ελασιτών δεν ήταν αυτή που φαινόταν: «έπρεπε να τους δοθεί η εντύπωση πως οι κύριες δυνάμεις του ΕΛΑΣ που κινητοποίησε η ΟΜΜ προς Θεσσαλονίκη βρίσκονται μέσα στην πόλη και μικρά μόνο τμήματα παρενοχλούν τους Γερμανούς που φεύγουν μαζί με τους εξοπλισμένους, ενώ το αντίθετο στην πραγματικότητα γινότανε. Γιατί στη νύχτα 31 Οχτώβρη προς 1 Νοέμβρη, εκτός από την πολιτοφυλακή και υποχρεωτικές από Ελασίτες φρουρές σε χώρους μέσα στη Σαλονίκη και 4 τάγματα σαν εφεδρεία στη διάθεση του συντονιστικού «οργάνου», που αποτελέστηκε από τους Μάρκο και Λασσάνη, όλα τα υπόλοιπα τμήματα που συγκροτήθηκαν σε απόσπασμα κατευθύνθηκαν στον άξονα υποχώρησης των Γερμανών και των εξοπλισμένων, με όση προφύλαξη μπορούσε αυτό να γίνει.

Και πέτυχε το στρατήγημα: Τα μικρά αυτά τμήματα που ‘μειναν στην πόλη γίναν στρατός μεγάλος και παρέλασαν τόση ώρα, όση χρειάζονταν να πειστούν κείνοι που ‘πρεπε, ότι ο ΕΛΑΣ βρίσκεται στην πόλη μέσα. Και στ’ αλήθεια γένηκε στρατός μεγάλος από Επονίτες και Εαμίτες και κομμουνιστές που ντύθηκαν στα γρήγορα μ’ ό,τι βρέθηκε, με θερινά και χειμωνιάτικα και όπως ήτανε με τα δικά τους, τους δώκαμε από ένα τουφέκι γερό ή χαλασμένο, με λίγα φυσίγγια και χωρίς, κι έτσι παρέλασε ο στρατός μας μαχητικός και αποφασιστικός με το τουφέκι του στον ώμο, στρατός, όχι παίξε-γέλασε, από νέους και νέες που απόκτησαν τη λευτεριά με την πάλη τους και με απερίγραφτη λαχτάρα άρπαζε το όπλο που του ‘δινες, έτοιμος για θαύματα! Και παρέλασε ο στρατός μας μαζί με τις πολιτικές, αντιστασιακές και επαγγελματικές οργανώσεις, συνταγμένος σε μια φάλαγγα και μ’ όλη τη Σαλονίκη στο πόδι, στους δρόμους και στα μπαλκόνια». [46]

Η παραπλάνηση ήταν χρήσιμη για τον ΕΛΑΣ, που είχε συγκεντρώσει ισχυρές δυνάμεις στη Μακεδονία για την τελική αναμέτρηση με τον ένοπλο δοσιλογισμό, που με την ονομασία «XI Μεραρχία ΕΔΕΣ Κεντρικής Μακεδονίας» το απόγευμα της 30ης Οκτωβρίου θα φτάσει Κιλκίς και τις πρώτες πρωινές ώρες της επομένης θα αρχίσουν συγκρούσεις με τμήματα του ΕΛΑΣ.

 

Πλιάτσικο, τάξη και επισημότητα

Προς το βράδυ της 30ης Οκτωβρίου οι πανηγυρισμοί κοπάζουν στη Θεσσαλονίκη. Και το ενδιαφέρον μετατοπίζεται σε πιο υλικά πράγματα. «Είναι γεγονός πως τη βραδιά της απελευθέρωσης, προτού ακόμα αναλάβουν τα όργανα της Λαϊκής Πολιτοφυλακής για να επιβάλουν την τάξη, πλήθη εξαθλιωμένου και εξαγριωμένου λαού των συνοικιών, εισέβαλε αυθαίρετα στις αποθήκες του λιμανιού, καθώς και σε ορισμένα μεγα­λoκαταστήματα, στο εμπορικό κέντρο, Εγνατία­-Τσιμισκή-Μητροπόλεως. Αφού σχημάτισαν επιτροπές, μοίρασαν στο λαό το περιεχόμενο των μαγαζιών, διάφορα τρόφιμα, ρουχισμό, υφάσματα. Αυτό κράτησε μόνο μερικές ώρες. Σύντομα όμως επεβλήθηκε υποδειγματική τάξη και τίποτα πα­ρόμοιο δεν επαναλήφθηκε».[47]

Την τάξη επιβάλλουν οι Ελασίτες και η Λαϊκή Πολιτοφυλακή, που για μήνες διαμορφώνουν ένα καθεστώς λαϊκής εξουσίας, απο­σοβώντας παράλληλα τις πράξεις αντεκδίκησης.

Ο γιορτασμός συνεχίζεται και την επόμενη μέ­ρα. Οι αντάρτες, με νέες στολές, παρελαύνουν και πάλι. Το ΕΑΜ κυριαρχεί στα συνθήματα και τα τραγούδια. Πλήθη λαού στην παραλία χειροκροτούν με ενθουσιασμό και τους ραίνουν με άνθη.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  

Ο επίσημος εορτασμός της απελευθέρωσης, όμως, θα γίνει δύο μέρες αργότερα. Στις 2 Νοεμβρίου, στην επιμνημόσυνη τελετή για τα θύματα της Κατοχής, θα μαζευτούν στην πλατεία Αγίας Σοφίας σχεδόν όλοι οι Θεσσαλονικείς. Μαζί τους και αντιπροσωπείες από τα χωριά που έγιναν ολοκαυτώματα. Μέσα σ’ ένα κλίμα ενότητας, γύρω από το ξύλινο κενοτάφιο θα συνυπάρξουν οι εκπρόσωποι της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου, οι Έλληνες και οι Εγγλέζοι αξιωματικοί, οι Ελασίτες και οι αντιστασιακοί.

Στη δοξολογία χοροστατεί ο εαμικός μητροπολίτης Κοζάνης Ιωακείμ, που βγάζει και ένα συγκινητικό λόγο. Συγκίνηση που κορυφώνεται όταν η χορωδία του πανεπιστημίου τραγουδά το «Επέσατε θύματα...».

Ήδη βρισκόταν σε εξέλιξη η μάχη του Κιλκίς, η μεγαλύτερη και η φονικότερη που είχε διεξαχθεί έως τότε μεταξύ του ΕΛΑΣ και των αντιπάλων του, όπου περίπου 22.000 άντρες του ΕΛΑΣ,[48] θα συντρίψουν -ακόμη και με σφοδρό βομβαρδισμό- 7.000-10.000 ένοπλους του κόσμου του δοσιλογισμού.[49]

Η σύγκρουση αυτή θα σηματοδοτήσει με τον πιο τραγικό τρόπο το τέλος του κατοχικού εμφυλίου πολέμου στην Κεντρική Μακεδονία και ταυτόχρονα το τέλος του ενόπλου βασιλείου των Ταγμάτων Ασφαλείας.[50]

Η εξουσία της Θεσσαλονίκης θα περιέλθει για δεκαπέντε μέρες στο ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ. Στις 16 Νοεμβρίου καταφτάνουν οι πρώτοι Άγγλοι στρατιώτες και εγκαθίστανται οι εκπρόσωποι της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας.

Παρόλα αυτά, το ΕΑΜ θα διατηρήσει μέχρι τις 17 Ιανουαρίου 1945 τον έλεγχο της πόλης, όταν ο E.Λ.A.Σ. θα αποσυρθεί με τη Συνθήκη της Βάρκιζας. Και θα συμβάλλει σημαντικά στο έργο της ανασυγκρότησής της. Επικεφαλής θα τεθεί εκλεγμένη Λαϊκή Επιτροπή, την τάξη θα αναλάβει η Εθνική Πολιτοφυλακή και επιτροπές θα διαχειρίζονται ζωτικούς τομείς της λειτουργίας της πόλης και των δημοτικών υπηρεσιών, την ύδρευση, τον επισιτισμό, τη συγκοινωνία κ.α.

 

Η ματωμένη επέτειος

«Η σημερινή ημέρα ας χαραχθεί εις το ημερολόγιό σας. Είναι η συμβολική εορτή της απολυτρώσεως», έλεγε στο κύριο άρθρο της η «Μακεδονία» ένα χρόνο αργότερα.[51]

Μόνο που οι «εθνικόφρονες» είχαν άλλη άποψη. Όσοι μετά την απελευθέρωση της πόλης και στη διάρκεια του ελέγχου της από το ΕΑΜ είχαν λουφάξει, μέσα στο 1945 θα καταφέρουν να οργα­νωθούν. Άλλωστε, το γενικότερο κλίμα τους ευνοεί. Γι’ αυτό και δε θα διστάσουν να επιτεθούν και να αιματοκυλίσουν τις εκδηλώσεις για την πρώτη επέτειο της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης.

Ήδη από τις 26.10 το ΕΑΜ είχε ζητήσει άδεια για να τιμηθεί μαζικά η 30ή Οκτωβρίου. Ο γενικός διοικητής Χ. Φραγκίστας θα πει αργότερα ότι «την πρώτη επέτειoν της απελευθερώσεως η πόλις ώφει­λε να την εορτάσει».[52] Γι’ αυτό και οργανώνεται επίσημη δοξολογία στην Αγία Σοφία, έπαρση σημαίας στο Λευκό Πύργο και επιμνημόσυνη δέη­ση στο ‘Κόκκινο Σπίτι’ στις Σαράντα Εκκλησιές, συνήθη τόπο των εκτελέσεων επί Κατοχής.

Το ΕΑΜ έχει οργανώσει και δική του συγκέντρωση το απόγευμα στο γήπεδο του Ηρακλή με λόγους, ποιήματα, χορούς κτλ. Οι εθνικόφρονες όμως του ΕΜΕ (Εθνικό Μέτωπο Εργαζομένων), της ΒΕΝ (Βασιλική Εθνική Νεολαία) και της Πατριωτικής Ενώσεως θεωρούν τους εορτασμούς πρόκληση. Καταγγέλλουν τις αρχές ως «ευνοούσας» τους κομμουνιστές, ζητούν από την κυβέρνηση την άμεση αντικατάσταση του γενικού διοικητή Χ. Φραγκίστα, του δημάρχου Π. Λεβή, κα­θώς και ολόκληρου του δημοτικού συμβουλίου, μέλη του οποίου είχαν «σπουδαίαν Eαμικήν δράσιν». Απειλούν με αντισυγκέντρωση και κυκλοφορούν προκηρύξεις συνιστώντας «εις τους εθνικόφρονας εργάτας να μεταβούν εις τας εργασίας των» και προς τους εργοδότες να μη κλείσουν τα καταστήματα κτλ., μια και είχε προγραμματιστεί να κλείσουν στις 10.30 π.μ.[53]

Την επόμενη μέρα, στις 11 π.μ., παρευρίσκονται στη δοξολογία στο ναό της Αγίας Σοφίας ολόκληρη η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, οι πρό­εδροι των επιμελητηρίων, των συλλόγων, των ορ­γανώσεων της πόλης, πρόξενοι κ.α. Στη συνέχεια οι επίσημοι μαζί με χιλιάδες λαού κατευθύνονται μέσω της Τσιμισκή προς το Λευκό Πύργο, όπου θα γινόταν η έπαρση της σημαίας.

Στη διασταύρωση Τσιμισκή και Π. Μελά, όμως, οι εθνικόφρονες είχαν οργανώνει αντισυγκέντρωση με συνθήματα και πανό για «μεγάλη Ελλάδα» κτλ. Με παρέμβαση του αστυνομικού διευθυντή Ξανθόπουλου, η πομπή περνάει, αλλά μέσω της παραλίας και της οδού στρατηγού Καλλάρη οι «διαφωνούντες» ξαναβγαίνουν στη Διαγώνιο.

Είναι η στιγμή που περνάνε τα μέλη της ΕΠΟΝ και άλλων εαμικών οργανώσεων. Οι εθνικόφρονες επιτίθενται με ρόπαλα και πέτρες και διασπούν την πορεία. Δε διστάζουν μάλιστα και να πυροβολήσουν, με αποτέλεσμα να σκοτώσουν έναν 25xρoνo κουρέα και να τραυματίσουν άλλα 12 άτομα.

Η αστυνομία εμφανίζεται καθυστερημένα, παρόλο μάλιστα που και μπροστά στην Αγία Σοφία υπήρξαν προκλήσεις με συνθήματα «Σόφια, Σό­φια» κτλ., αλλά και παρόλο που υπήρξε οργάνωση των επεισοδίων πριν από μέρες, με περιοδείες στους συνοικισμούς.

Αμέσως μάλιστα μετά τα επεισόδια, «τα λεγό­μενα 'εθνικόφρονα' κόμματα έστειλαν εις τας εφημερίδας έτοιμον ρεπορτάζ, γραφομηχανημένον», όπως καταγγέλλει η «Μακεδονία».[54]

Με τηλεγράφημά τους προς τους πολιτικούς, 26 κόμματα και οργανώσεις εθνικοφρόνων ρίχνουν την ευθύνη στις «παρελάσεις με ανθελληνικά εμβλήματα και προκλητικά συνθήματα» και ζητούν την «άμεσον αvτικατάστασιv και εντός εικοσιτετραώρου απομάκρυνσιν ανικάνων οργάνων», εν­νοώντας το γενικό διοικητή Χ. Φραγκίστα, τον Γ. Μπακατσέλο, τον δήμαρχο Λεβή και τον αστυνομικό διευθυντή Ξανθόπουλο.

Η εφημερίδα «Μακεδονία» παίρνει θέση και καταγγέλλει ότι «η ευθύνη της προμελέτης βαρύνει ακεραία όλους αυτούς οι οποίοι υπογράφουν τα τηλεγραφήματα», αρκετοί -όπως αποδεικνύεται- εν αγνοία τους».[55]

Κανείς δε συλλαμβάνεται, κανείς δεν τιμωρείται. Αντίθετα, οι εθνικόφρονες πετυχαίνουν να μην ξαναγιορταστεί η επέτειος. Το κλίμα άλλω­στε της περιόδου τους ευνοεί. Προκειμένου να μην καρπωθεί τα πολιτικά οφέλη η Αριστερά, οι «υπερπατριώτες» προτιμούν να θάψουν για δεκαετίες την ίδια την επέτειο της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης από τους Γερμανούς κατακτητές.

 

Φωτεινό διάλειμμα

Έπρεπε να περάσουν 37 χρόνια για να ξανατιμήσουν οι Θεσσαλονικείς τη δεύτερη απελευθέρωσή τους στον αιώνα μας. Στην κυβέρνηση βρίσκεται πια το ΠΑΣΟΚ, που αναγνωρίζει μέσω της Βουλής (17.8.82) την Εθνική Αντίσταση 1941-44. Στη θέση του δημάρχου Θεσσαλονίκης βρίσκεται ο αριστερός Θανάσης Γιαννούσης, που είχε αντικαταστήσει τον θανόντα Μιχάλη Παπαδόπουλο. Με το γιορτασμό της επετείου συμφωνεί και συμμετέχει και ο νεοεκλεγμένος δή­μαρχος Θεοχάρης Μαναβής, καθώς και οι αριστεροί δήμαρχοι Σταυρούπολης, Αμπελοκήπων και Ευόσμου.

Ο επίσημος γιορτασμός οργανώνεται από το Δήμο Θεσσαλονίκης με τη συμμετοχή των αρχών, του νομάρχη Λ. Σακελλάρη, τις αντιστασιακές οργανώσεις κ.α. Άγημα και φιλαρμονική του στρα­τού συμμετέχει στην έπαρση της σημαίας στο Λευκό Πύργο, ενώ κατατίθενται και στεφάνια στις φυ­λακές του Επταπυργίου, στο Κόκκινο Σπίτι και στην πλατεία Ελευθερίας, στη μνήμη των Εβραίων μαρτύρων.

Ο εορτασμός συνεχίζει να πραγματοποιείται από το δήμαρχο Θ. Μαναβή μέχρι το 1986, όταν ο νεοδημοκράτης Σ. Κούβελας παίρνει το Δήμο. Κάθε εορτασμός της επετείου απαγορεύεται, όπως και η απλή έπαρση της σημαίας στο δημαρχείο. Πρόκειται για μια επέ­τειο που ενοχλεί.

Το υπουργείο Βορείου Ελλάδος και η ΤΕΔΚ θα συνεχίσουν να τιμούν την επέτειο, ώσπου μετά το 1989 χάνεται κάθε αναφορά στην απελευθέρωση της πόλης από τους Γερμανούς, λες και κάτι τέ­τοιο δε συνέβη ποτέ.Θα επανέλθει ως μια αποστειρωμένη εκδήλωση στο ηρώο του Γ΄Σ.Σ., για να ακολουθήσει μια κάποια αναβάθμισή της.

Η πόλη όμως οφείλει να θυμάται. Και στην καλλιέργεια της ιστορικής της μνήμης πρέπει να συμβάλουμε όλοι, ώστε να ελπίζουμε πραγματικά ότι μπορούμε να οικοδομήσουμε ένα διαφορετικό μέλλον.

 

*Ο Μιχάλης Τρεμόπουλος είναι συγγραφέας, δικηγόρος, πρώην ευρωβουλευτής και εκπρόσωπος Τύπου των Οικολόγων Πράσινων.

 



[1] Συνέντευξη στον Βάσο Μαθιόπουλο το 1976 στη Χαϊδελβέργη. Η Ελληνική Αντίσταση (1941-44) και οι Σύμμαχοι, εκδ. Παπαζήση, 1994, -βλ. και χ.σ. Οι ναζί για την Εθνική Αντίσταση στην Ελλάδα -Επτά απόρρητες εκθέσεις του Γενικού Επιτελείου του Χίτλερ, εκδ. Δρόμων-Μηνύματα, 2012, σ. 104-5.

[2] Παναγ. Κουπαράνης, «Η Θεσσαλονίκη στην κατοχή…», στον τόμο ‘Η Θεσσαλονίκη μετά το 1912’, ΚΙΘ, 1986, σ. 206-7.

[3] Μαρκ Μαζάουερ, Τα Βαλκάνια, εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2002, σ. 220.

[4] Άγις Στίνας, ΕΑΜ, ΕΛΑΣ, ΟΠΛΑ, εκδ. Διεθνής Βιβλιοθήκη, Αθήνα, 1984, σ. 74.

[5] Παν. Κουπαράνης, ό.π., σ. 207. Επιστολή στις 13.10.1944 του Α2 της Πέμπτης Ομάδας Στρατιών προς το Στρατιωτικό Επιτελείο

[6] Στράτος Ν. Δορδανάς, Έλληνες εναντίον Ελλήνων, Ο κόσμος των Ταγμάτων Ασφαλείας στην κατοχική Θεσσαλονίκη, 1941-1944, εκδόσεις Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη, 2006, σ. 439.

[7]Ε.Θ., Δικογραφίες Δοσιλόγων: Ιερά Μητρόπολις Θεσσαλονίκης, Αριθ. 48, 49, «Σημείωμα» προς τις γερμανικές αρχές, Θεσσαλονίκη, 26.9.1944. -βλ. Δορδανάς, Έλληνες…, ό.π., σ. 471.

[8]ΔΙΣ, τόμ. 5 (φάκ. 914/Α/3α), Αριθ. εγγράφου 26, «Παράρτημα-Στρατιωτικόν Σύμφωνον», Λειβάδι, 1 Σεπτεμβρίου 1944. Η εγκυρότητα του Συμφώνου αυτού έχει αμφισβητηθεί -βλ. Δορδανάς, Έλληνες…, ό.π., σ. 472.

[9] Εφημ. «Λαϊκή Φωνή»,19 Δεκεμβρίου 1945. Επίσης, Σπύρος Κουζινόπουλος, Ελευθερία, χ.ε., Θεσσαλονίκη, 1985, όπου και τα φύλλα της εφημερίδας του ΕΑΜ Μακεδονίας «Ελευθερία».

[10] Μάρκου Βαφειάδη, Απομνημονεύματα, τόμος 2, 1940-1944, εκδ. Νέα Σύνορα- Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα 1985, σ. 217. Ο Μ. Βαφειάδης χαρακτηρίζει «γκεσταμπίτη» τον Παπαγεωργίου.

[11]ΑΣΚΙ, Αρχείο ΚΚΕ, κουτί 411, φάκ. 23/4/50: «Πρακτικόν του ΕΑΜ και των Πολιτικών κομμάτων της πόλεως Θεσ/νίκης», 14 Σεπτεμβρίου 1944. -βλ. Δορδανάς, Έλληνες…, ό.π., σ. 463.

[12] Εφημ. «Ελευθερία», 18.9.1944.

[13]ΑΣΚΙ, Αρχείο ΚΚΕ, κουτί 411, φάκ. 23/4/53: Κ.Κ.Ε., «Προς το Γραφείον Π. Μακεδονίας», 16 Σεπτεμβρίου 1944. ΚΙΘ, Αρχείο Γεωργίου Μαργέτη, φάκ. 15, υποφάκ. 5. -βλ. Δορδανάς, Έλληνες…, ό.π., σ. 450.

[14]Ε.Θ., Δικογραφίες Δοσιλόγων: «Έκθεσις εξετάσεως Γεωργίου Κ.», Αθήνα, 20 Αυγούστου 1945. -βλ. Δορδανάς, Έλληνες…, ό.π., σ. 450. Επίσης, Ι. Χονδροματίδης, «Η μαύρη σκιά στην Ελλάδα», σ. 83.

[15]C. Μ. Woodhouse, Το μήλο της έριδος -Η ελληνική αντίσταση και η πολιτική των Μεγάλων Δυνάμεων, Αθήνα 1976, σ. 151, όπου σημειώνεται ότι, παρόλο που ο ΕΔΕΣ είχε δεσμευτεί στο πλαίσιο του σχηματισμού της κυβέρνησης εθνικής ενότητας, ο Ζέρβας ήταν διατεθειμένος να δει με συμπάθεια τον ΕΕΣ αλλά τελικά «υποχρεώθηκε από τον Βρετανό σύμβουλο του να σκληρύνει την καρδιά του».

[16] Αθ. Χρυσοχόου, «Οι Γερμανοί εν Μακεδονία», σσ. 407-409.

[17]Ε.Θ., Δικογραφίες Δοσιλόγων: «Ένορκες καταθέσεις Χρυσοστόμου Κ. και Ιωάννη Π.», Κοζάνη, 11 και 27 Νοεμβρίου 1944. -βλ. Δορδανάς, Έλληνες…, ό.π., σ. 467.

[18] Αθ. Χρυσοχόου, «Οι Γερμανοί εν Μακεδονία», σσ. 435-436.

[19] Εφημ. «Ελευθερία»,17.9.1945.

[20] Στ. Γεωργιάδης, Θεσσαλονίκη η ανυπότακτη πόλη -Μαρτυρίες και έρευνα για τον αγώνα 1941-1945, Θεσσαλονίκη, 1995, σ. 281.

[21] Μάρκου Βαφειάδη, ό.π., σ. 220-1.

[22] Εφημ. «Ελευθερία», 22.10.44.

[23] Εφημ. «Έφοδος», όργανο του Συμβουλίου Πόλης ΕΠΟΝ Θεσσαλονίκης, 23.10.1944.

[24] Εφημ. «Ελευθερία», 22.10.1944.

[25] Γ. Τερζόπουλος, Ελασίτης, εφημ. «Θεσσαλονίκη», 31.10.1983.

[26] Γιάννης Σαμαράς, εφημ. «Μακεδονία», 30.10.1945.

[27] Γ. Τερζόπουλος, ό.π.

[28] Εφημ. «Ελευθερία», 28.10.1944.

[29] Μιχ. Λάσκαρης, διοικητής 11ης Μεραρχίας και στρατιωτ. διοικητής 13ου συντάγματος ΕΛΑΣ, εφημ. «Θεσσαλονίκη», 30.10.1982.

[30] Στ. Γεωργιάδης, ό.π., σ. 286.

[31]Λένα Διβάνη, Η πολιτική των εξόριστων ελληνικών κυβερνήσεων 1941-1944, Αθήνα-Κομοτηνή 1992, σ. 180. -βλ. Δορδανάς, Έλληνες…, ό.π., σ. 479.

[32]Ε.Θ., Δικογραφίες Δοσιλόγων: «Υπόμνημα Αθανασίου Χ.», Θεσσαλονίκη, 18 Μαΐου 1945. Χρυσοχόου, Οι Γερμανοί εν Μακεδονία, σσ. 436-438. -βλ. Δορδανάς, Έλληνες…, ό.π., σ. 480.

[33]Ε.Θ., Δικογραφίες Δοσιλόγων: Ε.Ο.Ε., Ε.Ο.Ε.Α., Αρχηγείον Μακεδονίας ΕΔΕΣ, Αριθ. πρωτ. Α.Π., «Διαταγή», Εκ του Αρχηγείου Μακεδονίας ΕΔΕΣ (Κισσά Μπατζάκ). -βλ. Δορδανάς, Έλληνες…, ό.π., σ. 484.

[34] Δορδανάς, Έλληνες…, ό.π., σ. 527.

[35] Εφημ. «Ελευθερία», 28.10.1944.

[36] Βαφειάδη, Απομνημονεύματα, ό.π., σ. 222.

[37] Eλευθ. Δροσάκη, Εν Θεσσαλονίκη…, Οδυσσέας, 1985, σ. 126.

[38] Γιώργος Καφταντζής, Το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης στον καιρό της κατοχής, Παρατηρητής, 1998, σ. 180.

[39] Ελ. Δροσάκη, ό.π. σ. 127.

[40] Γιάννης Σαμαράς, ό.π.

[41] Εφημ. «Μακεδονία», 30.10.1945.

[42] Βαφειάδη, Απομνημονεύματα, ό.π., σ. 221.

[43] Γιώργος Ιωάννου, Το δικό μας αίμα, Κέδρος, 1978, σ. 108.

[44] Γ. Ιωάννου, ό.π., σ. 110.

[45] Τόλης Καζαντζής, Η παρέλαση -Ενηλικίωση, Ερμής, 1976, σ. 66 και 67.                                                                              

[46] Βαφειάδη, Απομνημονεύματα, ό.π., σ. 221.

[47] Στ. Γεωργιάδης, ό.π., σ. 296.

[48]Αναλυτικότερα για τις δυνάμεις που διέθεταν οι δυο αντίπαλοι βλ. ΔΙΣ, φάκ. 909/Β/8: «Έκθεσις Καραχισαρίδη». Επίσης, Σαράντης Πρωτόπαπας (Κικίτσας), Χη Μεραρχία του ΕΛΑΣ. Εθνική αντίσταση στη Μακεδονία, 1941-1944, Αθήνα 1978, σσ. 422-423. -βλ. Δορδανάς, Έλληνες…, ό.π., σ. 495.

[49]Θανάσης Μητσόπουλος, Στα Μακεδονικά βουνά. Το 30ο Σύνταγμα τον ΕΛΑΣ, γ' έκδ., Αθήνα 1980, σσ. 405-407. -βλ. Δορδανάς, Έλληνες…, ό.π., σ. 495.

[50]Ε.Θ., Δικογραφίες Δοσιλόγων: Ο Υπολοχαγός Αναστάσιος Σ. προς τον Εισηγητή της XI Μεραρχίας, Κιλκίς, 11 Δεκεμβρίου 1944. -βλ. Δορδανάς, Έλληνες…, ό.π., σ. 513.

[51] Εφημ. «Μακεδονία», 30.10.1945.

[52] Εφημ. «Μακεδονία», 1.11.1945.

[53] Εφημ. «Μακεδονία», 30.10.1945.

[54] Εφημ. «Μακεδονία», 31.10.1945.

[55] Εφημ. «Μακεδονία», 1.11.1945.

Ποιες δημοτικές κινήσεις στηρίζει η Οικολογία-Αλληλεγγύη στην Κεντρική Μακεδονία

10369610_700927409945309_2563825348669215683_n.jpgΗ Αυτοδιοικητική Κίνηση Οικολογία-Αλληλεγγύη, εκτός από το ψηφοδέλτιό της στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας με υποψήφιο Περιφερειάρχη τον Μιχάλη Τρεμόπουλο, στηρίζει, συνεργάζεται και συμμετέχει με υποψηφίους σε μια σειρά δημοτικών κινήσεων της περιφέρειας.

«Υπάρχει η Ελλάδα που αντιστέκεται. Και στο πολεοδομικό συγκρότημα της Θεσσαλονίκης αλλά και σε δήμους της περιφέρειας κεντρικής Μακεδονίας, υπάρχουν συνδυασμοί και παρατάξεις με ιστορία, που έχουν «γράψει» χιλιόμετρα στην αυτοδιοίκηση, που έχουν παλέψει για τα τοπικά ζητήματα, για την ποιότητα ζωής, την κοινωνική αλληλεγγύη, τη στήριξη της κοινωνίας και την ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας. Σε αυτούς τους συνδυασμούς συμμετέχουμε και αυτές τις κινήσεις στηρίζουμε» δήλωσε ο Μ. Τρεμόπουλος.

10300093_700934459944604_4664793891650876690_n.jpgΗ «Οικολογία-Αλληλεγγύη» Κεντρικής Μακεδονίας έχει ανακοινώσει τη συνεργασία ή τη στήριξή της στους ακόλουθους δημοτικούς συνδυασμούς:

  • Δημοτική κίνηση «Γειτονιές σε δράση, Οικολογία-Αλληλεγγύη-Πολιτισμός» στο Δήμο Θεσσαλονίκης, με υποψήφια Δήμαρχο την Ελεάννα Ιωαννίδου και σειρά υποψήφιων δημοτικών και διαμερισματικών συμβούλων.
  • Δημοτική κίνηση «Αυτόνομη Ριζοσπαστική Αυτοδιοίκηση ΑυΡΑ» στο Δήμο Νεάπολης-Συκεών, με υποψήφιο Δήμαρχο τον Χρήστο Γιαρένη και υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους τα μέλη της «Οικολογίας -Αλληλεγγύης» Γιώργο Μπλιώνη, Κώστα Βερβερίδη, Γιώργο Σλαυκίδη.
  • Geitonies se drasi LOGO-3«Κίνηση Ενεργών Πολιτών Καλαμαριάς», με υποψήφιο Δήμαρχο τον Μιχάλη Παναγιωτίδη και υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους τους Αργύρη Μπούρα, Αθανάσιο Καβακόπουλο, Δημήτρη Καμπά.
  • «Δίκτυο Ενεργών Πολιτών Δήμου Πυλαίας-Χορτιάτη», με υποψήφιο Δήμαρχο τον Απόστολο Αντωνούδη και υποψήφιες δημοτικές συμβούλους τις Μαρία Παναγιωτοπούλου και Σοφία Σκουλίδη.
  • «Δημοτική Κίνηση Ενεργών Πολιτών Κορδελιού-Ευόσμου», με υποψήφιο Δήμαρχο τον Ανέστη Βασιλειάδη και υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους τους Νίκο Αμοιρίδη και Νίκο Ζυγά.
  • Δημοτική κίνηση «Ενεργοί Πολίτες για το Δήμο της Βέροιας – Ανατροπή τώρα!», με υποψήφιο Δήμαρχο τον Νίκο Μπέκη και υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους τους Χαρά Αξούριστου και Χάρη Κουρουζίδη.
  • Δημοτική κίνηση «Δύναμη Δημιουργίας» στο Δήμο Δέλτα, με υποψήφιο Δήμαρχο τον Γρηγόρη Ουζούνη και υποψήφιοδημοτικό σύμβουλο τον Βασίλη Χατζηκοντίδη.
  • Δημοτική κίνηση «Κίνημα Ανάπτυξης» στο Δήμο Αριστοτέλη, με υποψήφιο Δήμαρχο τον Γιάννη Μίχο και υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους τους Χρήστο Καραστέργιο και Ειρήνη Μάρκου.
  • «Πρωτοβουλία Ευθύνης και Συμμετοχής «Αλλά…ΖΩ» στο Δήμο Κιλκίς, με υποψήφια δήμαρχο την Ιωάννα Ρούσσου και υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους τους Κώστα Τσαντσάρη και Μαριγώ Δημουλά.
  • Δημοτική κίνηση «Διάβαση πεζών» στο Δήμο Σερρών, με υποψήφιο Δήμαρχο τον Παναγιώτη Κοτρώνη.
  • Δημοτική κίνηση «Άλλος δρόμος» στο Δήμο Κατερίνης, με υποψήφιο Δήμαρχο τονΧρήστο Γιαννούλη.
  • Δημοτική κίνηση «Αυτόνομη Ριζοσπαστική Συνεργασία (ΑΡΣΥ)» στο Δήμο Παιονίας Κιλκίς, με υποψήφιο Δήμαρχο τονΣτέφανο Τσιόνκη.
  • Δημοτική κίνηση «Βόρεια Πιερία Δημοκρατία και Ανάπτυξη» του Δήμου Πύδνας –Κολινδρού, με υποψήφιο Δήμαρχο τον Γιώργο Γκαϊντατζή και υποψήφιο δημοτικό σύμβουλο τον Αντώνη Νταγλιούδη.

 

 

Παρουσίασαν τις προγραμματικές θέσεις τους

14-02-18-oikologia-allhlegyh-p1180176.jpg?w=226&h=137Τις προγραμματικές θέσεις και το οικολογικό όραμα για το Δήμο Θεσσαλονίκης παρουσίασαν σε συνέντευξη Τύπου τα στελέχη της αυτοδιοικητικής κίνησης «Οικολογία-Αλληλεγγύη» Ελεωνόρα Ζώτου, Μιχάλης Τρεμόπουλος, Γιάννης Τζιώλας και Γιώργος Μπλιώνης.

Σε ένα κείμενο 20 σημείων, οι οικολόγοι συμπύκνωσαν το προγραμματικό πλαίσιο για το Δήμο Θεσσαλονίκης, δηλώνοντας πως θέλουν μια Θεσσαλονίκη της ποιότητας ζωής, της αλληλεγγύης, της ευημερίας, της διαφάνειας, των δικαιωμάτων, των ενεργών πολιτών, της δημιουργίας. Διεκδικούν την ενίσχυση της αυτοδιοίκησης, της έκφρασης των πολιτών, των κινημάτων πόλης. Επιδιώκουν μια Θεσσαλονίκη ισχυρή και συμμετοχική, με πολιτικές που υπερβαίνουν τις κομματικές σκοπιμότητες και συγκροτούν μια πραγματική εναλλακτική λύση. Υποστηρίζουν ένα συλλογικό μοντέλο λειτουργίας στο Δημοτικό Συμβούλιο και στη διοίκηση του Δήμου. Ενισχύουν την ανάπτυξη των τομέων της πράσινης οικονομίας, της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, περιορίζουμε τις κοινωνικές ανισότητες. Προωθούν ριζικές ανατροπές γιατί, μαζί με την αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος, έχει καταρρεύσει το ίδιο το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας. Και καταθέτουν ένα πράσινο σχέδιο ποιότητας ζωής, ευημερίας, αειφορίας συμμετοχής και κοινωνικής αλληλεγγύης.

Στη συνέντευξη Τύπου, που έγινε στον κοινωνικό χώρο Οικόπολις, τόνισαν ότι οι αποφάσεις για το αν θα κατεβούν αυτόνομοι ή σε συνεργασία με άλλη παράταξη στις εκλογές για το Δήμο Θεσσαλονίκης και την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας θα παρθούν αύριο Τετάρτη 19/02 και οι προγραμματικές θέσεις που παρουσιάστηκαν, διαφοροποιούν τον οικολογικό χώρο από κάθε άλλη παράταξη.

Η Ελεωνόρα Ζώτου, πρώην νομαρχιακός σύμβουλος Θεσσαλονίκης, τόνισε ότι «το πρόγραμμα μας είναι οι αγώνες μας» και ότι «η αυτοδιοίκηση αποτελεί προνομιακό πεδίο για να εκφράσουμε το πρόγραμμά μας, με πρώτο ζητούμενο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, την οποία διεκδικήσαμε με τη συνεχή παρουσία μας στην πόλη».

Ο Μιχάλης Τρεμόπουλος, περιφερειακός σύμβουλος Κ. Μακεδονίας, αφού έκανε μια αναδρομή στην μακρά οικολογική παράδοση της πόλης και τις παρεμβάσεις στην πολιτική και κοινωνική ζωή και ειδικά στα αυτοδιοικητικά ήδη από το 1990, παρουσίασε τα προγραμματικά σημεία ως σύνοψη των αναλυτικών προτάσεων που παρουσίασαν οι οικολόγοι όλα τα προηγούμενα χρόνια για τον κεντρικό Δήμο της Θεσσαλονίκης. Τόνισε τη σπουδαιότητα αυτών των σημείων γιατί αποδεικνύουν, όπως διατύπωσε χαρακτηριστικά, ότι «δεν βάζουμε μπροστά τους ανθρώπους αλλά τις θέσεις που καλούνται να υπηρετήσουν».

14-02-18-oikologia-allhlegyh-dsc00830.jpg?w=302&h=169Ο Γιάννης Τζιώλας, πρώην υποψήφιος δήμαρχος των οικολόγων, αναφέρθηκε στην ανάγκη επέκτασης και λειτουργίας του προαστιακού σιδηροδρόμου και του μετρό. «Τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς στη Θεσσαλονίκη σήμερα είναι χειρότερα απ’ ότι ενενήντα χρόνια πριν» είπε ο Γ. Τζιώλας, συμπληρώνοντας ότι πριν ένα αιώνα η πόλη είχε και τραμ και σιδηρόδρομο και καραβάκια και Ι.Χ., ενώ ήδη από το 1919 προαστιακός σιδηρόδρομος συνέδεε το λιμάνι με το Σέδες. Είναι καιρός να αξιοποιηθεί το σιδηροδρομικό δίκτυο που υπάρχει στα δυτικά της πόλης και εκτείνεται μέχρι το Πλατύ, το δίκτυο που ενώνει τη Θεσσαλονίκης με τις γειτονικές πόλεις ενώ για τη σύνδεση με τη Χαλκιδική και τα παραλιακά θέρετρα πρότεινε τη σύνδεση του μετρό με σιδηροδρομική γραμμή.

Ο Γιώργος Μπλιώνης, διδάκτορας βιολογίας, έθεσε το θέμα της διεκδίκησης των πρώην στρατοπέδων από το Δήμο Θεσσαλονίκης προκειμένου να διασφαλισθούν ως ελεύθεροι χώροι και δημόσια αγαθά. Αναφέρθηκε στους διαχρονικούς αγώνες των οικολόγων για την προστασία του περιαστικού δάσους του Σέιχ Σου και του ορεινού όγκου του Χορτιάτη αλλά και στο αίτημα για την πεζοδρόμηση της παλιάς παραλίας.

Το πλήρες κείμενο που παρουσιάστηκε είναι το εξής:

Προγραμματικά σημεία για τη Θεσσαλονίκη

Θέλουμε μια Θεσσαλονίκη της ποιότητας ζωής, της αλληλεγγύης, της ευημερίας, της διαφάνειας, των δικαιωμάτων, των ενεργών πολιτών, της δημιουργίας.

Διεκδικούμε την ενίσχυση της αυτοδιοίκησης, της έκφρασης των πολιτών, των κινημάτων πόλης. Βάζουμε στο προσκήνιο τους νέους που αναζητούν ελπίδα και προκοπή, έκφραση και αξιοπρέπεια, ειλικρίνεια και εντιμότητα.

Επιδιώκουμε μια Θεσσαλονίκη ισχυρή και συμμετοχική, με πολιτικές που υπερβαίνουν τις κομματικές σκοπιμότητες και συγκροτούν μια πραγματική εναλλακτική λύση.

Υποστηρίζουμε ένα συλλογικό μοντέλο λειτουργίας στο Δημοτικό Συμβούλιο και στη διοίκηση του Δήμου, με αποκεντρωμένες λειτουργίες και ευθύνες στα διαμερισματικά συμβούλια.

Ενισχύουμε την ανάπτυξη των τομέων της πράσινης οικονομίας, της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, περιορίζουμε τις κοινωνικές ανισότητες.

Κατανοούμε ότι απέναντι στη άδικες και αδιέξοδες πολιτικές, που απαξιώνουν τους ανθρώπους, την εργασία τους, το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής, αποτελεί ζωτική ανάγκη να επενδύσουμε στην έξοδο από την κρίση με προτεραιότητες τη βιώσιμη αναζωογόνηση της πόλης, την αναβάθμιση των συλλογικών αγαθών, την έμφαση στην εξοικονόμηση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την πράσινη καινοτομία.

Χρειαζόμαστε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο, αφού η κρίση που βιώνουμε δεν είναι μόνο οικονομική αλλά και κοινωνική, περιβαλλοντική, πνευματική και αξιακή.

Προωθούμε ριζικές ανατροπές γιατί, μαζί με την αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος, έχει καταρρεύσει το ίδιο το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας.

Καταθέτουμε ένα πράσινο σχέδιο ποιότητας ζωής, ευημερίας, συμμετοχής και κοινωνικής αλληλεγγύης, που διέπεται από τις αρχές της αειφορίας, δηλ. μιας οικονομικής ανάπτυξης με κοινωνική δικαιοσύνη και προστασία του περιβάλλοντος.

Αξιοποιούμε τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία για την αυτοδιοίκηση, οικοδομούμε την οικονομική ανεξαρτησία από την κεντρική εξουσία, με τμήμα των δημόσιων εσόδων να παραμένει στην περιοχή όπου εισπράχθηκε και με ένα ακόμη μέρος να αναδιανέμεται προς τους λιγότερο ευνοημένους.

Αναζητούμε ένα διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης, οικολογικό και κοινωνικά αλληλέγγυο.

Τα βασικά σημεία της εναλλακτικής πρότασης που καταθέτουμε στους πολίτες είναι τα εξής:

  • υπεράσπιση της ποιότητας ζωής και του συλλογικού συμφέροντος,
  • αποκέντρωση και ποιοτική αναβάθμιση των λειτουργιών της πόλης, αναμόρφωση του σχεδιασμού της, της θέσης της στον ελληνικό και διεθνή καταμερισμό,
  • ενδυνάμωση της τοπικής οικονομίας -πράσινη οικονομία,
  • δικαιώματα και κοινωνική πολιτική για όλους,
  • αυτοδιοίκηση με δημοκρατία, διαφάνεια, συμμετοχή, ψηφιακή διακυβέρνηση,
  • πρόληψη για την υγεία και μείωση της βλάβης,
  • ενίσχυση της πνευματικής και καλλιτεχνικής δημιουργίας, της ελεύθερης έκφρασης, των δημιουργικών δυνάμεων στις τέχνες και τον πολιτισμό,
  • προστασία των μνημείων και της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς,
  • άθληση για τον καθένα,
  • εξοικονόμηση ενέργειας -φρένο στην κλιματική αλλαγή,
  • κυκλοφορία για όλους -προώθηση της κατασκευής δικτύου τραμ, προαστιακού σιδηροδρόμου και θαλάσσιας αστικής συγκοινωνίας, υποστήριξη των ποδηλάτων και των πεζών,
  • εναλλακτική διαχείριση για τα σκουπίδια, όχι καύση,
  • κοινωνική και ποιοτική διαχείριση του νερού,
  • έμφαση στον ποιοτικό τουρισμό,
  • προστασία και αναβάθμιση των φυσικών οικοσυστημάτων,
  • αναβάθμιση του Θερμαϊκού και των ακτών,
  • πρόληψη – αντιμετώπιση των πηγών της ρύπανσης,
  • προστασία και αναβάθμιση των περιαστικών δασών,
  • υπεράσπιση των ελεύθερων χώρων και των πρώην στρατοπέδων,
  • σχέσεις καλής γειτονίας με τις άλλες βαλκανικές χώρες,
  • προστασία του καταναλωτή από τη διατροφική υποβάθμιση και την κερδοσκοπία, ίδρυση δημοτικού γραφείου «Πράσινης Κατανάλωσης»,
  • πρόληψη και υπεράσπιση της δημόσιας υγείας,
  • σχολείο ανοιχτό στην κοινωνία, επαρκή και ποιοτική σχολική στέγη και υποστήριξη της σχολικής ζωής, αναβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης,
  • υπεύθυνη αντιμετώπιση των στερεών αποβλήτων –όχι καύση απορριμμάτων,
  • ενεργοποίηση και διαφάνεια των περιβαλλοντικών ελέγχων,
  • προστασία από τις επιπτώσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας,
  • στήριξη της ποιοτικής γεωργίας, των βιολογικών προϊόντων και της τοπικής παραγωγής,
  • μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης και αυστηρό έλεγχο των συνθηκών εργασίας,
  • υπεράσπιση του δικαιώματος στη διαφορά,
  • στήριξη των «ευπαθών ομάδων» του πληθυσμού (μετανάστες, πρόσφυγες, τσιγγάνοι, παλιννοστούντες, μόνοι γονείς, κλπ.),
  • δημιουργία αυτοδιαχειριζόμενων κέντρων γυναικών, αντιμετώπιση του σεξισμού, της βίας, της περιθωριοποίησης των γυναικών και των νέων,
  • στήριξη των αλληλέγγυων κοινωνικών σχέσεων, των κοινωνικών και δημοκρατικών δικαιωμάτων, κάθε αντιρατσιστικής και αντιεθνικιστικής παρέμβασης,

Οι δημοτικές εκλογές αποτελούν μία σημαντική ευκαιρία για στροφή σε μία νέα κατεύθυνση στη ζωή των πολιτών, με ποιότητα και ευημερία για όλους, με νέες ευκαιρίες για προκοπή και πράσινη απασχόληση, με υπεράσπιση και διεύρυνση των δικαιωμάτων και των συλλογικών αγαθών, με σεβασμό στο περιβάλλον και το πλούσιο πολιτισμικό παρελθόν.

Παρακάτω δίνουμε πιο αναλυτικά κάποια από τα βασικά σημεία της εναλλακτικής μας πρότασης:

  1. ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η οικονομία του αύριο είναι κατά κύριο λόγο, μια τοπική οικονομία, η οποία όμως χρειάζεται σχέδιο για δημιουργία θέσεων εργασίας (εξοικονόμηση ενέργειας, εφαρμογή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, υπηρεσίες βοήθειας κατ’ οίκον, διαχείριση υδάτων και εξοικονόμηση νερού, συντήρηση, επιδιόρθωση, διαχείριση απορριμμάτων, συλλογικές μεταφορές, προστασία της φύσης), μετασχηματισμό των τομέων της οικονομίας και των σχέσεων εργασίας (βιολογική γεωργία, πράσινη χημεία και καινοτομία, υπεύθυνος, ποιοτικός και οικολογικός τουρισμός, παραγωγή προϊόντων ποιότητας και διάρκειας με μικρό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, επιχειρήσεις προώθησης τοπικών-οικολογικών υλικών, τηλεεργασία) και καταπολέμηση των ανισοτήτων με νέους τρόπους εργασίας (κοινωνικές αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις, οργανώσεις αλληλοβοήθειας). Με την παραγωγή και κατανάλωση στην πηγή οι περιοχές κατορθώνουν να επανακτήσουν την αυτονομία τους και τον αυτοκαθορισμό τους. Συστηματοποίηση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών προδιαγραφών-κριτηρίων στις προμήθειες του Δήμου, τροφοδοσία των υπηρεσιών τους με κριτήρια περιβαλλοντικά (τοπική παραγωγή, βιολογικά προϊόντα) και κοινωνικά (δίκαιο εμπόριο, εργασιακές συνθήκες, συνεταιρισμοί κλπ). Στήριξη της υγιούς επιχειρηματικότητας και όχι των δήθεν χρυσοφόρων επενδύσεων.

  1. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ

Υποστηρίζουμε ένα εναλλακτικό μοντέλο ανάπτυξης, οικολογικό, αντικαταναλωτικό και κοινωνικά αλληλέγγυο. Στηρίζουμε τις δράσεις κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, που προσπαθούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις της κρίσης, προασπίζουν το βιοτικό επίπεδο, καλλιεργώντας παράλληλα τη συλλογικότητα. Τέτοιες πρωτοβουλίες είναι οι συνεταιρισμοί παραγωγών-καταναλωτών για απευθείας διακίνηση χωρίς μεσάζοντες, οι αστικοί κήποι, με ατομικές ή συλλογικές καλλιέργειες ειδών διατροφής για αυτοκατανάλωση, σε ακάλυπτους χώρους, ταράτσες, αυλές κτλ, τα τοπικά δίκτυα εξωχρηματικών ανταλλαγών, όπου ανταλλάσσονται απευθείας χωρίς χρήματα υπηρεσίες (επισκευές συσκευών, ιατρικές ή νομικές υπηρεσίες, φύλαξη παιδιών, ιδιαίτερα μαθήματα, φιλοξενία σε εξοχικά κ.α.).

  1. ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

Αγωνιζόμαστε για την κατάργηση όλων των διακρίσεων, των προκαταλήψεων, των στερεοτύπων, των αποκλεισμών και την εξάλειψη κάθε είδους βίας, λεκτικής, σωματικής και ψυχολογικής και διεκδικούμε ίσες ευκαιρίες και δικαιώματα για όλες τις κοινωνικές ομάδες (γυναίκες, παιδιά, ανάπηροι, Ρομά, μετανάστες, άστεγοι). Στοχεύουμε στην ενδυνάμωση, την αυτονομία, την πλήρη πολιτική και κοινωνική συμμετοχή όλων. Όλοι οι δημόσιοι χώροι και τα μέσα μαζικής μεταφοράς πρέπει να είναι προσβάσιμα για όλους, με προσωρινή ή μόνιμη αναπηρία. Να διασφαλιστούν ίσες ευκαιρίες για πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην περίθαλψη, στην επικοινωνία και την πληροφόρηση, στην απασχόληση και την κοινωνική ασφάλιση, στα δημόσια αγαθά και τις υπηρεσίες. Μπορούν να αξιοποιηθούν σημαντικά ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία. Η δημιουργία ή η βελτίωση κοινωνικών υπηρεσιών, δομών καθώς και ευνοϊκών συνθηκών για την ελεύθερη πρόσβαση σε υπηρεσίες και αγαθά όλων, όμως, δεν μπορούν να προσεγγίζονται μόνον οικονομικά, γιατί το κοινωνικό και ανθρώπινο κόστος είναι ήδη τεράστιο.

  1. ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΕ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ, ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

Η αυτοδιοίκηση αποτελεί βήμα δημοκρατίας και αποκέντρωσης, το φυσικό κύτταρο της δημόσιας ζωής, που απαιτεί δημοκρατία (ενίσχυση της συλλογικότητας στη διοίκηση, όριο στις θητείες, απλή αναλογική, ενίσχυση των τοπικών αποφάσεων), διαφάνεια (ανοικτά ΜΜΕ, ανεξάρτητη αρχή ο συμπαραστάτης του δημότη, διαφανείς προσλήψεις, οικονομική αυτοτέλεια) συμμετοχικότητα (ανοικτές θεματικές επιτροπές, κοινωνική διαβούλευση, τοπικά δημοψηφίσματα, συμμετοχικός προϋπολογισμός, τοπικά σχέδια βιωσιμότητας). Μέσο επίτευξης των στόχων είναι ένα νέο μοντέλο δημοκρατικής διακυβέρνησης του Δήμου, το οποίο ξεπερνά τον «Καλλικράτη», εμπλουτίζοντας την αντιπροσωπευτική δημοκρατία με αμεσοδημοκρατικές μορφές. Γενικές συνελεύσεις στις γειτονιές, στα διαμερίσματα, στο Δήμο. Διαδικασίες συνεχούς επιμόρφωσης των πολιτών σε θέματα προϋπολογισμού και διαδικασίες αυτοδιοίκησης σε συνεργασία με τα Πανεπιστήμια της πόλης, ώστε η Συμμετοχή να συνδέεται άρρηκτα με τη Γνώση.

  1. ΨΗΦΙΑΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Ανάπτυξη των δημόσιων ψηφιακών υποδομών για την ψηφιακή εξυπηρέτηση και τη δημοκρατική συμμετοχή των πολιτών, με παράλληλη εκπαίδευση των πολιτών, ώστε να γίνουν γνώστες των σύγχρονων δυνατοτήτων της τεχνολογίας και να είναι σε θέση να εκμεταλλευτούν ουσιαστικά τις δυνατότητές της, να αντιμετωπιστεί το ψηφιακό χάσμα και να ενισχυθεί η διαφάνεια.

  1. ΥΓΕΙΑ: ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΒΛΑΒΗΣ

Η υγεία είναι άμεσα συνδεδεμένη με το σύστημα αέρα, νερού, ζώων, φυτών, και όλων των άλλων μορφών ζωής στη βιόσφαιρα. Επειδή η υγεία δεν είναι απλά η απουσία αρρώστιας ή αναπηρίας αλλά «η κατάσταση πλήρους σωματικής, ψυχολογικής και κοινωνικής ευεξίας» (Π.Ο.Υ.), προωθούμε αυτοδιοικούμενες μονάδες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και πρόνοιας, ενιαία κάρτα ασφάλισης για όλους, οικογενειακό γιατρό, προγράμματα πρόληψης, απεξάρτησης και μείωσης βλάβης για τα ναρκωτικά, ολοκληρωμένες πολιτικές περιορισμού και πρόληψης ατυχημάτων.

  1. ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Συνεισφορά της αυτοδιοίκησης στη δημοκρατική μεταρρύθμιση των εκπαιδευτικών θεσμών, στην προώθηση μαθητοκεντρικών βιωματικών προσεγγίσεων και στο άνοιγμα του σχολείου στην κοινωνία, ώστε να βρίσκεται σε επικοινωνία με τις μεταβολές που σχεδιάζονται και να συμβάλει σε αυτές. Ουσιαστική ενθάρρυνση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σε ζητήματα που αφορούν όλα όσα μας περιβάλλουν και ιδιαίτερα σε ό,τι έχει να κάνει με υγιεινές πρακτικές της καθημερινότητας. Σύνδεση του σχολείου με την τοπική κοινωνία, για την αξιοποίηση των σχολικών υποδομών (γήπεδα, βιβλιοθήκες, χώροι εκδηλώσεων) από τη γειτονιά. Κατάρτιση νέων προγραμμάτων σχολικής στέγης, ώστε να αξιοποιούνται ήδη κτισμένοι και όχι ανοικτοί και ελεύθεροι χώροι. Βιοκλιματικές προδιαγραφές στην κατασκευή των σχολείων. Προγράμματα κοινωνικής, γλωσσικής και επαγγελματικής ένταξης και ίδρυση ολοήμερων διαπολιτισμικών σχολείων για τις νέες πληθυσμιακές ομάδες. Σύνδεση των ΑΕΙ με τα προβλήματα και τις ανάγκες της κοινωνίας. Προώθηση πρωτοποριακών καινοτόμων πράσινων λύσεων σε συνεργασία με τα ΑΕΙ.

  1. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

Απόλυτη προστασία της αρχαιολογικής και πολιτιστικής κληρονομιάς και των μνημείων της πόλης. Ενίσχυση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με ανάδειξη των τοπικών δημιουργών και καλλιτεχνών και του έργου τους καθώς και την αξιοποίηση υπαρχόντων πολιτιστικών χώρων και διοργάνωσης ποιοτικών εκδηλώσεων. Έμφαση σε διάσπαρτες μικρές εκδηλώσεις, με τη συμμετοχή στο σχεδιασμό και την οργάνωση φορέων, συλλογικοτήτων και κατοίκων. Ο πολιτισμός να μην καθορίζεται από τις χρηματοδοτήσεις ή τις προτεραιότητες των χορηγών. Ενθαρρύνουμε εναλλακτικούς και οριζόντιους τρόπους καλλιτεχνικής παραγωγής.

  1. ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ -ΦΡΕΝΟ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Ο ρόλος της Αυτοδιοίκησης είναι καθοριστικός στην προσπάθεια για αλλαγή του ενεργειακού μας μοντέλου για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής αλλά ταυτόχρονα και την προστασία της δημόσιας υγείας, τη δημιουργία ανθρώπινων πόλεων, την ενεργειακή ανεξαρτησία, τη δημιουργία πράσινων θέσεων εργασίας. Στρατηγική επιδίωξη είναι η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας σε επίπεδα συμβατά με τη βιωσιμότητα και η παραγωγή της από ανανεώσιμες πηγές στη μικρότερη δυνατή απόσταση από τους τόπους κατανάλωσής της. Μετατροπή των δημόσιων κτιρίων σε κτίρια μηδενικού ενεργειακού ισοζυγίου, πράσινες προμήθειες, άλλος σχεδιασμός χρήσεων γης, μεταφορές, περιφερειακά έργα ΑΠΕ μεσαίας και μεγάλης κλίμακας με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς και συμμετοχή της αυτοδιοίκησης. Υιοθέτηση δεσμεύσεων για μείωση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και μέτρα για την επίτευξή τους, κατάστρωση ενός Δημοτικού Σχεδίου Δράσης με στρατηγικό στόχο ένα Δήμο μηδενικών εκπομπών. Ενεργειακές παρεμβάσεις σε όλα τα δημοτικά κτίρια και εγκαταστάσεις, ώστε να γίνουν πρότυπα εξοικονόμησης και ορθολογικής αξιοποίησης της ενέργειας.

  1. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

Αποσυμφόρηση του κέντρου μέσω της αλλαγής της κυκλοφοριακής πολιτικής. Αποθάρρυνση της χρήσης του ΙΧ. Στροφή προς τη βιώσιμη κινητικότητα. Ενίσχυση των Μέσων Μαζικής Μετακίνησης. Δημιουργία γραμμών τραμ στη Θεσσαλονίκη. Επέκταση του μετρό ως το αεροδρόμιο. Θαλάσσια αστική συγκοινωνία στο Θερμαϊκό. Αύξηση των ποδηλατοδρόμων και των πεζόδρομων, δημιουργία ολοκληρωμένων δικτύων, συνδυασμένων με πόλους έλξης μετακινήσεων, όπως πάρκα και αρχαιολογικούς χώρους, σχολεία, πλατείες και κοινωνικά-οικονομικά κέντρα. Στόχος, το 50% των μετακινήσεών τους στην πόλη θα γίνονται με δημόσια συγκοινωνία, περπάτημα ή ποδήλατο. Σαφής προτεραιότητα στις περιφερειακές μετακινήσεις μέσω σιδηροδρομικών δικτύων. Προαστιακός σιδηρόδρομος σε όλη την Κ. Μακεδονία.

  1. ΑΘΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΘΕΝΑ

Πρόνοια για δημοτικούς και κοινόχρηστους χώρους άθλησης και δραστηριότητας για όλους, προγράμματα άθλησης και εναλλακτικής γυμναστικής. Έμφαση στην άθληση μέσα στη φύση χωρίς μεγάλες τσιμεντένιες παρεμβάσεις. Απομάκρυνση από την εμμονή στον πρωταθλητισμό και στο μεγαλο-παραγοντισμό.

  1. ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΠΕΤΑΜΑ -ΟΥΤΕ ΓΙΑ ΚΑΥΣΗ

Η πράσινη πρόταση έχει ως στόχο τη μείωση των απορριμμάτων κατά 50% σε μια τριετία ενώ μέχρι το 2020 πρέπει να έχει επιτευχθεί η μηδενική παραγωγή αποβλήτων. Αρχές μας η πρόληψη, η μείωση όγκου των απορριμμάτων, η επαναχρησιμοποίηση, η ανακύκλωση συσκευασιών, η κομποστοποίηση των οργανικών, η ασφαλής διάθεση του υπολοίπου σε χώρους υγειονομικής ταφής. Όχι σε εργοστάσιο καύσης απορριμμάτων. Διαβούλευση με τις κινήσεις πολιτών και συναίνεση, προς όφελος της τοπικής οικονομίας και της απασχόλησης. Κεντρικός στόχος είναι η ολοκληρωμένη διαχείριση στερεών αποβλήτων, που δημιουργεί μια αγορά και ποιοτικές θέσεις εργασίας στην έρευνα και την ανάπτυξη τεχνολογίας, στην παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών, στα προγράμματα ανακύκλωσης, στην κατασκευή και τη λειτουργία μονάδων επεξεργασίας και εγκαταστάσεων διάθεσης αποβλήτων. Δημιουργία κοινωνικών επιχειρήσεων επαναχρησιμοποίησης (ρούχων, οικιακού εξοπλισμού, συσκευών κ.ά.). Συστηματική ενημέρωση -ευαισθητοποίηση των πολιτών.

  1. ΝΕΡΟ: ΑΓΑΘΟ ΣΕ ΑΠΕΙΛΗ

Κοινωνικός έλεγχος στη διαχείριση του νερού, αποτροπή της ιδιωτικοποίησης της ΕΥΑΘ, εξοικονόμηση του πόσιμου νερού. Άμεση αναθεώρηση της υδατικής πολιτικής με ορθή εφαρμογή προγράμματος προστασίας-διαχείρισης των υδάτων και αντιμετώπιση προβλημάτων όπως η λειψυδρία και η ξηρασία (προγράμματα προστασίας για τα ποτάμια και τις λίμνες, εξοικονόμηση νερού στον αγροτικό, τουριστικό, βιομηχανικό και αστικό τομέα). Πολιτική αποτροπής των κινδύνων ποιοτικής υποβάθμισης των υδατικών οικοσυστημάτων (επιφανειακών, υπόγειων και θαλάσσιων).

  1. ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΝ ΠΟΙΟΤΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

Αναβάθμιση της εικόνας της πόλης και της μνημειακής-πολιτιστικής της κληρονομιάς. Αξιοποίηση του τεράστιου φυσικού και πολιτισμικού πλούτου που προσφέρει αφειδώς η ευρύτερη περιοχή. Με διαφορετική κατεύθυνση, με έμφαση στα μικρά μεγέθη και στην ανάγκη να μένει το εισόδημα σε όσο το δυνατό περισσότερους πολίτες, στον εναλλακτικό τουρισμό, στον οικοτουρισμό, τον αγροτουρισμό κτλ και καλύτερες υπηρεσίες. Αυτό σημαίνει και συγκρούσεις με συμφέροντα αλλά και αδιέξοδες νοοτροπίες και πρακτικές (χαρακτηριστικό παράδειγμα οι επιλογές καταστροφής των αρχαίων από την κατασκευή του μετρό).

  1. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ – ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

Η πόλη δε ζει χωρίς υγιείς σχέσεις με μια αναβαθμισμένη περιφέρεια. Στην Περιφέρεια Κ. Μακεδονίας υπάρχουν 49 περιοχές που εντάσσονται στο Δίκτυο Προστασίας Natura 2000 και αποτελούν το 14% της συνολικής έκτασης του δικτύου. Στρατηγικός στόχος η αντιστροφή των τάσεων απώλειας της βιοποικιλότητας και η αποτελεσματική προστασία και αποκατάσταση των φυσικών οικοτόπων, με διατήρηση και αποκατάσταση ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας, διαχείριση υδατικών και εδαφικών πόρων, προώθηση οριζόντιων περιβαλλοντικών πολιτικών, ενσωμάτωση της συνιστώσας της βιοποικιλότητας στις τομεακές πολιτικές, προώθηση της εφαρμογής σχεδίων προστασίας και διαχείρισης των οικοσυστημάτων που προστατεύονται από διεθνείς συνθήκες.

  1. ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΜΑΪΚΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ ΤΟΥ

Η οικονομική, πολιτιστική και περιβαλλοντική αξία και η αναμφισβήτητη σημασία του Θερμαϊκού κόλπου επιβάλει την αναγκαιότητα σχεδίου για την αποτροπή της αστικο-βιομηχανικής και γεωργικής προέλευσης ρύπανσής του, συμπεριλαμβανομένης και της διασυνοριακής, σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Άμεση και καλά σχεδιασμένη θαλάσσια σύνδεση με τις ακτές της Περαίας, Νέων Επιβατών, Αγ. Τριάδας, Αγγελοχωρίου, Μηχανιώνας αλλά και της περιοχής Καλοχωρίου και Δέλτα Αξιού.

  1. ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΑΣΙΝΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΧΩΡΩΝ

Άμεση και σημαντική αύξηση του αστικού πράσινου, με φύτευση των πεζοδρόμων, των πλατειών, των πεζοδρομίων, των πάρκων, των ακαλύπτων και των πρασιών των κτιρίων, των αυλών των σχολείων. Ενοποίηση των ακαλύπτων για διαμόρφωση μικρών χώρων πράσινου ή παιγνιδιού. Αξιοποίηση των χώρων των στρατοπέδων που βρίσκονται μέσα στον αστικό ιστό για τη διαμόρφωση νέων χώρων πράσινου.

  1. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΑΣΤΙΚΩΝ ΔΑΣΩΝ

Απόλυτη προστασία και αναβάθμιση των δασών του Σέιχ Σου και του Χορτιάτη. Προώθηση Σχεδίου Διαχείρισης των περιαστικών δασών της περιοχής για την αντιμετώπιση ειδικών περιβαλλοντικών θεμάτων και την αποκατάστασή τους αλλά και για να συμβάλλουν στην τοπική οικονομική ανάπτυξη.

  1. ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ

Αναβάθμιση των ελεγκτικών μηχανισμών των πηγών της ρύπανσης, συντονισμός με όλους τους φορείς που έχουν αρμοδιότητες περιβαλλοντικής πολιτικής, προώθηση οριζόντιων περιβαλλοντικών πολιτικών με ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών κριτηρίων στο σχεδιασμό, έτσι ώστε να γίνεται εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων τόσο για επιμέρους έργα (ΜΠΕ), όσο και για σχέδια, προγράμματα και πολιτικές (Στρατηγική Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων). Εφαρμογή συστήματος περιβαλλοντικών δεικτών για την παρακολούθηση της εξέλιξης και αποτελεσματικότητας των μέτρων και παρεμβάσεων.

  1. ΑΝΟΙΧΤΕΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Προαγωγή σχέσεων καλής γειτονίας με τις βαλκανικές και τις μεσογειακές χώρες. Αποτροπή φαινόμενων μισαλλοδοξίας και εθνικισμού. Περιβαλλοντική διπλωματία και συμμετοχή σε διαπραγματεύσεις με φορείς των γειτονικών χωρών για τη σωστή διαχείριση της ποσότητας και της ποιότητας των υδάτων και ιδιαίτερα του Αξιού.

Μέσα στις συνθήκες της κρίσης, το δημιουργικό έργο είναι δύσκολο. Σίγουρα, πολλά ζητήματα μπορούν να λυθούν και χωρίς λεφτά αλλά αυτό απαιτεί την ενεργοποίηση όλων των δυνάμεων. Αρκεί να θέλουμε πραγματικά να μπουν οι πολίτες στο προσκήνιο και να μπορέσουμε με αισιοδοξία να ανασυγκροτήσουμε την πόλη μας, να ξαναφτιάξουμε τις ζωές μας.

Χώροι Πρασίνου, Ζωής και Πολιτισμού

Εκδήλωση της Οικολογίας -Αλληλεγγύης στο πρώην στρατόπεδο Παπακυριαζή

 

M.Aleksandros.JPGΤην Κυριακή 11 Μαΐου, στις 7μμ, θα γίνει εκδήλωση στον Εύοσμο, στο πρώην στρατόπεδο Παπακυριαζή, με αίτημα τη μη οικοδόμηση ή την εκποίηση των πρώην στρατοπέδων.

Η Οικολογία -Αλληλεγγύη θα παρουσιάσει τις εναλλακτικές της προτάσεις για την κοινωνική και περιβαλλοντική αξιοποίηση των στρατοπέδων που βρίσκονται στη Θεσσαλονίκη αλλά και στις Σέρρες, τα Γιαννιτσά και άλλες πόλεις της Κ. Μακεδονίας.

Στην εκδήλωση θα μιλήσουν ο υποψήφιος περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας Μιχάλης Τρεμόπουλος, ο Σάκης Λαζαρίδης, πρόεδρος Πολιτιστικού Συλλόγου Καρατάσου και ο Κλεάνθης Χαϊδευτός, από την Πρωτοβουλία Συλλόγων και Φορέων για τα Πρώην Στρατόπεδα.

Την εκδήλωση θα χαιρετήσει ο υποψήφιος Δήμαρχος Εύοσμου με την παράταξη «Ενεργοί Πολίτες», Ανέστης Βασιλειάδης.

Η είσοδος για το χώρο της εκδήλωσης θα είνα από την οδό Πετμεζά που είναι κάθετη στην Καραολή Δημητρίου ανάμεσα στις στάσεις Πράσινος κήπος και Λούξ. Μπορείτε να πάτε χρησιμοποιώντας τις λεωφοριακές γραμμε:

Νο 1 : CARREFOUR-ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ-ΚΤΕΛ

No 32 : ΚΑΤΩ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗ - ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

No 32 A : Κ. ΗΛΙΟΥΠΟΛΗ - ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΜΕΣΩ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ

No 42: ΚΟΡΔΕΛΙΟ - ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΑ ΕΥΟΣΜΟΥ

No 42Α: ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΑ ΕΥΟΣΜΟΥ ΑΠΟ ΜΕΝΕΜΕΝΗ

No 42Β: ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΑ ΕΥΟΣΜΟΥ - ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ

Όσοι και όσες δεν ξέρετε πώς να πάτε στην περιοχή πατείστε πάνω στον χάρτη για να τον δείτε σε μεγέθυνση Stratopedo Papakyriazi

Νέες καταγγελίες του Μ. Τρεμόπουλου

apovlita-diavata-87.jpgΚινητοποίηση των υπηρεσιών προκάλεσαν οι καταγγελίες του υποψήφιου περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας Μ. Τρεμόπουλου για την ανεξέλεγκτη απόρριψη βιομηχανικών αποβλήτων στην περιοχή των Διαβατών αλλά χωρίς μέχρι τώρα αποτέλεσμα.

Η Διεύθυνση Προστασίας Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας έστειλε συνεργείο για την πραγματοποίηση αυτοψίας, χωρίς όμως να πάρει δείγματα από τα απόβλητα. Και ο λόγος είναι ότι δεν υπάρχει σύμβαση της Περιφέρειας με κάποιο εργαστήριο που να ελέγχει τα στερεά απόβλητα!

Ο Μ. Τρεμόπουλος προσέφυγε σήμερα και στους Επιθεωρητές Περιβάλλοντος του ΥΠΕΚΑ, σε μια προσπάθεια να επιληφθούν του θέματος και να γίνει γνωστή η σύνθεση των βιομηχανικών αποβλήτων.

«Η απόρριψη των βιομηχανικών αποβλήτων στο συγκεκριμένο αγροτεμάχιο στα Διαβατά συνεχίζεται για αρκετό καιρό, χωρίς να δίνεται κανενός είδους λύση από την Περιφέρεια ή το Υπουργείο», δηλώνει ο Μ. Τρεμόπουλος. «Παρόλο που η αστυνομία έχει από την περασμένη εβδομάδα τον αριθμό κυκλοφορίας του βουλγάρικου φορτηγού, δηλώνει αδυναμία να το εντοπίσει. Την ίδια ολιγωρία δείχνουν και για τον εντοπισμό του ιδιοκτήτη του αγροτεμαχίου apovlita-diavata-86.jpgστο οποίο εναποτίθενται τα απόβλητα. Καμιά καθησυχαστική διαβεβαίωση για την επικινδυνότητα των αποβλήτων δεν μπορεί να συγκαλύψει τις ευθύνες που έχει η Περιφέρεια και ο κρατικός μηχανισμός».

Να σημειωθεί ότι από τα 14 «βουναλάκια» που έχουν σχηματιστεί από την ανατροπή των φορτηγών με το παράνομο περιεχόμενο, η λεπτή μαύρη σκόνη των αποβλήτων μεταφέρεται με τον αέρα στις καλλιέργειες και τα εργαστήρια που υπάρχουν στην περιοχή, λίγα χιλιόμετρα από το κέντρο της Θεσσαλονίκης.

Το περιστατικό αναδεικνύει το τεράστιο κενό που υπάρχει στο συγκεκριμένο ζήτημα και την ανάγκη για κεντρικό σχεδιασμό και αντιμετώπιση του προβλήματος όπως χρόνια τώρα ζητάνε οι Οικολόγοι. Επίσης επιβεβαιώνει και τις καταγγελίες του Μ. Τρεμόπουλου για την ύπαρξη «βιομηχανικής μαφίας», η οποία διαχειρίζεται τα απόβλητα, καθώς το φορτηγό το οποίο μετέφερε τα απόβλητα είχε βουλγαρικές πινακίδες ενώ ο οδηγός ήταν Έλληνας.

Tο σχετικό βίντεο μπορείτε να το βρείτε εδώ : http://www.youtube.com/watch?v=17cLngmpbbE&feature=youtu.be

Πέμπτη, 27 Μάρτιος 2014 13:47

Βιομηχανικά απόβλητα στα χωράφια!

Written by awa3

Καταγγελία του Μ. Τρεμόπουλου

Απόρριψη βιομηχανικών αποβλήτων στην περιοχή Διαβατών, από φορτηγά με βουλγαρικές πινακίδες, καταγγέλλει ο οικολόγος περιφερειακός σύμβουλος Μιχάλης Τρεμόπουλος.

{youtube}17cLngmpbbE{/youtube}

Πρόκειται για απόβλητα σε λεπτή μαύρη σκόνη, η οποία μεταφέρεται με τον αέρα στη γύρω περιοχή με καλλιέργειες και εργαστήρια, λίγα χιλιόμετρα από το κέντρο της Θεσσαλονίκης και έχει δημιουργήσει ήδη προβλήματα και ανησυχία.

Σε βίντεο έχουν καταγραφεί οι εικόνες από την περιοχή των Διαβατών με στερεά απόβλητα, που μοιάζουν με μαύρα ρινίσματα, απειλώντας την υγεία των εργαζομένων στις γύρω επιχειρήσεις και των καταναλωτών, αφού στην περιοχή υπάρχουν καλλιεργήσιμες εκτάσεις που είναι εκτεθειμένες στη ρύπανση που προκαλούν τα απόβλητα.

 

«Το ζήτημα της διαχείρισης των βιομηχανικών αποβλήτων είναι ένα δράμα εδώ και χρόνια καθώς δεν υπάρχει χώρος εναπόθεσης ούτε και κάποιος κεντρικός σχεδιασμός για την αντιμετώπιση του προβλήματος», λέει ο Μιχάλης Τρεμόπουλος και καταγγέλλει πως «όλη η διαχείριση των αποβλήτων είναι στα χέρια της βιομηχανικής μαφίας».

Αξίζει να σημειωθεί ότι σχετική καταγγελία έγινε και στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και ο Μ. Τρεμόπουλος ζητά από τις αρμόδιες υπηρεσίες να επέμβουν άμεσα, πριν δημιουργηθεί μεγαλύτερο πρόβλημα.

Να υπενθυμίσουμε ότι και παλιότερα αποκαλύφθηκε η υπόθεση εταιρείας χημικών, η οποία είχε μετατρέψει σε χώρο ταφής βιομηχανικών αποβλήτων με βαριά μέταλλα χωράφια στην περιοχή της Γέφυρας Θεσσαλονίκης. Το θέμα αντιμετωπίστηκε μετά από παρέμβαση του Μιχάλη Τρεμόπουλου στο Περιφερειακό Συμβούλιο.

Δευτέρα, 23 Δεκέμβριος 2013 21:39

Αιθαλομίχλη ...στο μυαλό των υπευθύνων!

Written by awa3

«Οι πολίτες να μάθουν την αλήθεια για την ατμοσφαιρική ρύπανση στη Θεσσαλονίκη», ζητά ο Μ. Τρεμόπουλος

 

smog_thessaloniki_12-2013.jpgΜε μεγάλη καθυστέρηση το γραφείο του Αντιπεριφερειάρχη Μ.Ε. Θεσσαλονίκης εξέδωσε Δελτίο Τύπου σχετικά με την εμφάνιση αιθαλομίχλης (!!!) τις προηγούμενες ημέρες στον ουρανό της Θεσσαλονίκης.

Μόνο κάποιος που υποβαθμίζει ή δεν γνωρίζει το πρόβλημα ή έστω τον τρόπο λειτουργίας των υπηρεσιών της Περιφέρειας και τις αρμοδιότητες τους, θα μπορούσε να συντάξει ένα τέτοιο κείμενο.

Συγκεκριμένα:

  1. Ο Σταθμός μέτρησης επί της οδού Λαγκαδά, που αναφέρει το Δελτίο Τύπου, δεν είναι της αρμοδιότητας της Περιφέρειας αλλά του Δήμου Θεσσαλονίκης.
  2. Οι σταθμοί μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην περιοχή της Θεσσαλονίκης, αρμοδιότητας της Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας και οι οποίοι είναι ενταγμένοι στο Εθνικό Δίκτυο Παρακολούθησης της Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης, βρίσκονται στις περιοχές: Αγία Σοφία, Α.Π.Θ., Καλαμαριά, Πανόραμα, Σίνδος, Νεοχωρούδα και Κορδελιό.
  3. Τον Ιούλιο του 2013 η Περιφέρεια Κ. Μακεδονίας δημοσιοποίησε την Ετήσια Έκθεση Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης 2012, στην οποία αναφέρονται τα ακριβή σημεία των παραπάνω σταθμών μέτρησης καθώς και οι μετρήσεις της ρύπανσης στους σταθμούς αυτούς:http://www.pkm.gov.gr/inst/pkm/gallery/PKM%20files/Perivallon%20Ekthesi%20Atmosfairikis%20Ripansis/2013_07_26_ΕΚΘΕΣΗ%20ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ%20ΡΥΠΑΝΣΗΣ%202012%20ΠΚΜ.pdf
  4. COAR_PM25_nowind_thumb.pngΔείχνουν πως δεν γνωρίζουν στην Περιφέρεια Κ. Μακεδονίας την Απόφαση 9452/29-7-2008 (ΦΕΚ 1652/Β/2008) περί λήψης έκτακτων μέτρων σε επεισόδια ατμοσφαιρικής ρύπανσης στο Πολεοδομικό Συγκρότημα Θεσσαλονίκης. Όμως στο άρθρο 4 της Απόφασης ορίζονται πως για τα αιωρούμενα σωματίδια PM10 το όριο ενημέρωσης είναι μετά την υπέρβαση των 90 mg/m3 (μέση ημερήσια τιμή) για επτά συνεχόμενες μέρες, ενώ το όριο συναγερμού ορίζεται μετά την υπέρβαση των 110 mg/m3 (μέση ημερήσια τιμή) για πέντε συνεχόμενες μέρες. Στο άρθρο 5 της παραπάνω Απόφασης ορίζεται πως για να ληφθούν μέτρα αντιμετώπισης της ρύπανσης θα πρέπει να γίνει υπέρβαση των ορίων σε δύο γειτονικούς σταθμούς μέτρησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Στα υπόλοιπα άρθρα της Απόφασης, ορίζονται τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε περίπτωση υπέρβασης των ορίων συναγερμού.Καλούμε τους αρμόδιους της Περιφέρειας να διαβάσουν την παραπάνω απόφαση και να την εφαρμόσουν.
  5. Ακόμα, η Περιφέρεια Κ. Μακεδονίας δεν χρησιμοποιεί το πρόγραμμα AIRTHESS (http://www.airthess.gr/) που μέχρι τις 2 Νοεμβρίου 2011 χρησιμοποιούσε η Αποκεντρωμένη Διοίκηση για να δημοσιοποιούνται οι τιμές όλων των ρύπων από όλους τους σταθμούς ατμοσφαιρικής ρύπανσης της Θεσσαλονίκης. Καλούμε την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας να ενεργοποιήσει, από αύριο κιόλας, το πρόγραμμα AIRTHESS, ώστε να ενημερώνονται οι πολίτες την αλήθεια για τα επίπεδα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
  6. Σύμφωνα με την ΚΥΑ 14122/549/Ε.103 (ΦΕΚ 488 Β/30-3-2011), η οποία θέτει πολύ αυστηρότερα όρια για τα μικροσωματίδια PM10, δεν θα πρέπει η μέση ημερήσια τιμή PM10, των 50 mg/m3, να ξεπερνιέται για περισσότερο από 35 φορές το χρόνο ενώ η μέση ετήσια τιμή των PM10 πρέπει να μην είναι μεγαλύτερη από 40 mg/m3.Καλούμε το αρμόδιο Υπουργείο Περιβάλλοντος -ΥΠΕΚΑ, να παρέμβει και να εφαρμόσει τις διατάξεις της παραπάνω Υπουργικής Απόφασης καθώς και να ελέγξει την Περιφέρεια Κ. Μακεδονίας για το αν εφαρμόζει τη σχετική περιβαλλοντική νομοθεσία.
  7. _65516099_thess1.jpgΜε ευθύνη του ΥΠΕΚΑ υπάρχει το Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας Αέρα για τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης (http://www.oset.gr/air-quality.aspx), για το οποίο αρμόδιοι είναι ο Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Θεσσαλονίκης (ΟΡΘΕ) καθώς και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Εργαστήριο Μετάδοσης Θερμότητας και Περιβαλλοντικής Μηχανικής, Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών, Πολυτεχνική Σχολή) Με το σύστημα αυτό γίνεται εκτίμηση και πρόγνωση (για την επόμενη ημέρα καθώς και κάθε ώρα) της ποιότητας του αέρα της Θεσσαλονίκης αλλά και ολόκληρης της Περιφέρειας Κ.Μακεδονίας.

Καλούμε την Περιφέρεια Κ. Μακεδονίας καθώς και το ΥΠΕΚΑ να ενημερώσουν τους πολίτες της Θεσσαλονίκης για την πρόβλεψη της ατμοσφαιρικής ρύπανσης τις επόμενες ημέρες σύμφωνα με τα στοιχεία του Συστήματος αυτού.

«Επιτέλους οι πολίτες τις Θεσσαλονίκης πρέπει να μάθουν την αλήθεια για την ατμοσφαιρική ρύπανση», δηλώνει ο περιφερειακός σύμβουλος Μιχάλης Τρεμόπουλος. «Αύριο κιόλας θα πρέπει να δημοσιοποιηθούν, για τους τελευταίους δύο μήνες, οι μετρήσεις για τους ρύπους, PM10, PM2,5, βενζόλιο, όζον, ΝΟ2 για τους σταθμούς μέτρησης Αγίας Σοφίας, Α.Π.Θ., Καλαμαριάς, Πανοράματος, Σίνδου, Νεοχωρούδας και Κορδελιού».

Κυριακή, 09 Ιούνιος 2013 09:55

Eίμαστε ντυμένοι με την αξιοπρέπειά μας

Written by Odysseas

«Να βάλουμε ένα STOP στην “άσεμνη” έκθεση των ανθρώπων και του πλανήτη στη ρύπανση» ήταν ο στόχος της 6ηςΔιεθνούς Γυμνής Ποδηλατοδρομίας που έγινε στη Θεσσαλονίκη.

 

«Εμείς είμαστε ντυμένοι με την αξιοπρέπειά μας, ενάντια στην πόλη που δολοφονεί τους πεζούς και τους ποδηλάτες, στους καθωσπρέπει φασίστες, στον κοινωνικό συντηρητισμό, στις πολιτικές της κρίσης και της λαμογιάς», δήλωσε ο συντονιστής των Οικολόγων Πράσινων Μιχάλης Τρεμόπουλος.

 

Δείτε το ρεπορτάζ του ΑΝΤ1:

 

ant1-naked-bikeride-2013

 

Δείτε το ρεπορτάζ του Mega:

mega-naked-bikeride-2013

 

Ορίστε και ένα πιο πλήρες ρεπορτάζ για το θέμα:
http://www.newsit.gr/default.php?pname=Article&art_id=214163&catid=6

 

 

....